Tuesday, September 06, 2022

វិភាគអន្តរជាតិ៖ ជ័យជម្នះរបស់អាមេរិក នៅអាស៊ី ទាមទារឱ្យអ៊ុយក្រែនឈ្នះរុស្ស៊ី


(វ៉ាស៊ីនតោន)៖ សង្រ្គាមឈ្លានពានរបស់រុស្ស៉ីនៅអ៊ុយក្រែន ដែលជាសង្រ្គាមធំបំផុតក្នុងតំបន់អឺរ៉ុប ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៤៥មក ត្រូវបានក្រុមអ្នកជំនាញភាគច្រើនយល់ថា បានបិទបញ្ចប់យុគសម័យក្រោយសង្រ្គាមត្រជាក់ ហើយជោគជ័យរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកនៅពេលអនាគត គឺទាមទារជាដាច់ខាតឱ្យអ៊ុយក្រែនទទួលបានជ័យជម្នះនៅក្នុង សង្រ្គាម។


ជ័យជម្នះរបស់អ៊ុយក្រែនក្នុងសង្រ្គាមជាមួយរុស្ស៉ី មិនមែនត្រឹមតែកំណត់ពីជោគវាសនានៃអំណាចអាមេរិក នៅក្នុងតំបន់អឺរ៉ុបប៉ុណ្ណោះទេ ក៏ប៉ុន្តែក៏វាមានជាប់ពាក់ព័ន្ធដែរទៅនឹង ជំនឿចិត្តទាំងមូលរបស់សម្ព័ន្ធមិត្តលើសហរដ្ឋអាមេរិក និងអនាគតនៃការប្រជែងឥទ្ធិពលជាមួយចិន។ បានន័យថាប្រសិនបើរុស្ស៉ីជាអ្នកឈ្នះក្នុងសង្រ្គាមអ៊ុយក្រែន នោះ ភូមិសាស្ត្រនយោបាយអឺរ៉ុបនឹងត្រូវប្រែប្រួល ដោយផែនទីអឺរ៉ុបអាចនឹងត្រូវបានគូសឡើងវិញជាថ្មី រីឯសម្ព័ន្ធមិត្ត មិនថានៅអឺរ៉ុប ឬក៏អាស៊ី អាចនឹងបាត់បង់ជំនឿចិត្តលើ ឆត្រនុយក្លេអ៊ែរអាមេរិកផងដែរ ហើយជ័យជម្នះរបស់រុស្ស៉ី ក៏អាចនឹងធ្វើឱ្យចិនមើលឃើញថាសហរដ្ឋអាមេរិក និងអឺរ៉ុបចុះទន់ខ្សោយ ដែលជាពេលល្អសម្រាប់ចិនសម្រេច មហិច្ឆតាបង្រួបបង្រួមជាតៃវ៉ាន់ ឬអាចប្រើប្រាស់កម្លាំងយោធាលើតៃវ៉ាន់ តែម្ដង។


ពិតណាស់ថា យុទ្ធសាស្ត្រចម្បងរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក នោះគឺផ្ដោតលើការខ្ទប់ការកើនឡើងឥទ្ធិពលចិននៅក្នុងតំបន់អាស៊ី។ តែជាមួយគ្នា សហរដ្ឋអាមេរិកមិនអាចឱ្យរុស្ស៉ី ទទួលបានជ័យជម្នះឡើយ ពីព្រោះការបំបាក់រុស្ស៉ី វាអាចនឹងក្លាយជាការកំញើញមួយយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពលើចិន ដើម្បីកុំឱ្យទីក្រុងប៉េកាំងហ៊ានប្រថុយប្រើកម្លាំងយោធាលើ តៃវ៉ាន់ ឬក្នុងតំបន់សមុទ្រចិនខាងត្បូងជាដើម។ មួយវិញទៀត ក្នុងពេលកំពុងផ្ដោតលើការប្រជែងឥទ្ធិពលជាមួយចិន ទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោននឹងជួបការលំបាកច្រើន ប្រសិនបើនៅតែ ជាប់ផុងខ្លួនក្នុងជម្លោះរុំារ៉ៃនៅអឺរ៉ុបដូចសព្វថ្ងៃ។ ដូច្នេះដើម្បីប្រមូលផ្ដុំការផ្ដោតទាំងឡាយ និងដាក់ចេញយុទ្ធសាស្ត្រកំញើញចិនប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព ទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន ត្រូវតែផ្ដល់អ្វីៗគ្រប់យ៉ាងដែលអ៊ុយក្រែនត្រូវការដើម្បីយកឈ្នះនៅក្នុងសង្រ្គាម។


នៅក្រោយសង្រ្គាមអ៊ុយក្រែនផ្ទុះឡើង រដ្ឋបាលលោកប្រធានាធិបតី ចូ បៃដិន បានចាប់យកឱកាសបង្ហាញពិភពលោកឱ្យឃើញថាសហរដ្ឋអាមេរិកនៅតែជាមេដឹកនាំលោកសេរី និងប្រជាធិបតេយ្យ ក៏ដូចជាបង្កើតសម្ព័ន្ធភាពថ្មីនៃភាពជាដៃគូ «អាត្លង់ទិក-ប៉ាស៊ីហ្វិក»។ សម្ព័ន្ធភាពថ្មីនេះត្រូវបានតភ្ជាប់ការប្ដេជ្ញាចិត្តរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ចំពោះសន្តិសុខអឺរ៉ុប ប្រឆាំងនឹងការឈ្លានពានពីរុស្ស៉ីនៅអ៊ុយក្រែន ជាមួយនឹងការប្ដេជ្ញាចិត្តរបស់ទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនចំពោះសម្ព័ន្ធមិត្តអាស៊ី ប្រឆាំងនឹងកើនឡើងសកម្មភាពយោធាចិននៅក្នុងតំបន់។


សម្ព័ន្ធភាព «អាត្លង់ទិក-ប៉ាស៊ីហ្វិក» បានលេចចេញជារូបរាងឡើងក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលណាតូ ក្នុងទីក្រុងម៉ាឌ្រីដ កាលពីចុងខែមិថុនាកន្លងទៅ បន្ទាប់ពីបណ្ដាប្រទេសអឺរ៉ុបនាំគ្នា គាំទ្របក្សសម្ព័ន្ធយោធាណាតូ ក្នុងការប្រកាសដាក់ចេញយុទ្ធសាស្ត្រថ្មីរបស់ខ្លួនដោយចាត់ទុកចិនជា «គូសត្រូវភូមិសាស្ត្រនយោបាយ»។ ការសម្រេចចិត្តបែបនេះបានបញ្ជាក់ថា បណ្ដាប្រទេសអឺរ៉ុបដឹងច្បាស់ថាពួកគេត្រូវតែប្រកាន់ជំហរតឹងរ៉ឹងចំពោះចិន ប្រសិនបើពួកគេចង់ឱ្យសហរដ្ឋអាមេរិកបន្តធ្វើជាដៃគូដ៏គួរឱ្យទុកចិត្តបានក្នុងតំបន់អឺរ៉ុប។


លើសពីនេះទៅទៀតនោះ វត្តមានអូស្ត្រាលី ជប៉ុន កូរ៉េខាងត្បូង និងនូវែលសេឡង់ នៅឯកិច្ចប្រជុំកំពូលណាតូ បានបង្ហាញកាន់តែច្បាស់ទៅទៀតថាប្រទេសទាំងនេះយល់ថា ការប្ដេជ្ញាចិត្តរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ចំពោះសន្តិសុខរបស់ពួកគេ ក៏តម្រូវដែរឱ្យពួកគេផ្ដល់ការគាំទ្រដល់ផលប្រយោជន៍អាមេរិក នៅក្នុងតំបន់អឺរ៉ុប។ ក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន រដ្ឋបាល លោក ចូ បៃដិន កំពុងប្រែក្លាយសម្ព័ន្ធភាព «អាត្លង់ទិក-ប៉ាស៊ីហ្វិក» ឱ្យក្លាយជាការពិត ពោលគឺមិនមែនត្រឹមតែជាក្ដីសុបិនមួយនោះទេ ដោយសហរដ្ឋអាមេរិកបានបញ្ចុះបញ្ចូល ដោយជោគជ័យឱ្យសម្ព័ន្ធមិត្តអឺរ៉ុបមួយចំនួន ចូលរួមក្នុងយុទ្ធសាស្ត្រឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វិក ក្នុងនោះរួមមានការធ្វើប្រតិបត្តិការនាវាចរណ៍ដោយសេរី និងការធ្វើសមយុទ្ធយោធាក្នុង និងជុំវិញតំបន់សមុទ្រចិនខាងត្បូង ក៏ដូចជាធ្វើការរួមគ្នាដើម្បីបង្ហាញពីសេរីភាពធ្វើនាវាចរណ៍ក្នុងតំបន់ច្រកសមុទ្រតៃវ៉ាន់។


តែទោះជាបែបនេះក្ដី ក្រុមអ្នកបង្កើតគោលនយោបាយអាមេរិក ជឿជាក់ថាខណៈកំពុងបង្កើត «សម្ព័ន្ធភាពអាត្លង់ទិក-ប៉ាស៊ីហ្វិក» សហរដ្ឋអាមេរិកក៏គួរតែយកចិត្តទុកដាក់ដែរ លើតំបន់អាហ្វ្រិក អាមេរិកឡាទីន អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងកន្លែងផ្សេងទៀតដែលចិន និងរុស្ស៉ីកំពុងពង្រីកឥទ្ធិពល ស្របពេលបណ្ដាប្រទេសមិនមែនលោកខាងលិចបានសម្រេចចិត្ត ត្រឡប់ទៅរក «នយោបាយអព្យាក្រឹតមិនចូលបក្សសម្ព័ន្ធ» ដូចកាលពីសម័យសង្រ្គាមត្រជាក់ ដោយចង់យកខ្លួននៅឱ្យឆ្ងាយពីការប្រជែងរវាងពួកកំពូលមហាអំណាច។


មកទល់នឹងពេលនេះ មានតែបណ្ដាប្រទេសលោកខាងលិចប៉ុណ្ណោះដែលបានថ្កោលទោស និងដាក់ទណ្ឌកម្មប្រឆាំងរុស្ស៉ី ហើយគាំទ្រអ៊ុយក្រែន។ ចំណែកឯ បណ្ដាប្រទេសកំពុង អភិវឌ្ឍន៍ ឬមិនមែនលោកខាងលិច បានជ្រើសរើសនៅឱ្យឆ្ងាយពីសង្រ្គាម។ ជាឧទាហរណ៍ជាក់ស្ដែង ឥណ្ឌាដែលជាសម្ព័ន្ធមិត្តអាមេរិក និងសមាជិកក្រុមប្រទេសក្វាដ ផងនោះ មិនបានថ្កោលទោស ឬដាក់ទណ្ឌកម្មប្រឆាំងនឹងទីក្រុងមូស្គូ តាមការស្នើសុំពីសម្ព័ន្ធមិត្តលោកខាងលិចនោះទេ រីឯប្រទេសខ្លះទៀតបានចោទប្រកាន់សហរដ្ឋអាមេរិក និងអឺរ៉ុបមាន ស្ដង់ដារ ២ទៀតផង ដោយលើកយកសង្រ្គាមនៅអ៉ីរ៉ាក់ លីប៊ី និងអាហ្វហ្កានីស្ថាន មកធ្វើជាសំអាង។


រុស្ស៉ី និងចិន ត្រូវបានសហរដ្ឋអាមេរិកចោទប្រកាន់ជារឿយៗថាកំពុងព្យាយាមកែប្រែសណ្ដាប់ធ្នាប់ពិភពលោករបស់លោកខាងលិច ហើយបើតាមក្រុមអ្នកជំនាញ ចិន និងរុស្ស៉ី ចង់បង្កើតសណ្ដាប់ធ្នាប់ពិភពលោកថ្មីមួយដែលសហរដ្ឋអាមេរិក លែងជាអ្នកកំណត់របៀបវារៈនយោបាយបានតទៅទៀត៕ ដោយៈ Fresh News



សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន ព្រមានបុគ្គលឈ្មោះ ហ៊ុន វិបុល ដែលបន្លំខ្លួនជាប្អូនជីដូនមួយសម្តេច ឲ្យបញ្ឈប់សកម្មភាពបោកប្រាស់ជាបន្ទាន់ បើមិនចង់មានរឿង


(ភ្នំពេញ)៖ សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃកម្ពុជា នៅល្ងាចថ្ងៃទី៦ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២២នេះ បានព្រមានបុគ្គលម្ចាស់ឈ្មោះ ហ៊ុន វិបុល ដែលបន្លំខ្លួនជាប្អូនជីដូនមួយសម្តេច ឲ្យបញ្ឈប់សកម្មភាព បោកប្រាស់ជាបន្ទាន់ បើមិនចង់មានរឿង។

សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន បញ្ជាក់ថា ពិតជាធ្លាប់មានប្អូនជីដូនមួយម្នាក់ឈ្មោះ ហ៊ុន វិបុល ពិតមែន តែត្រូវបានពួក ប៉ុល ពត សម្លាប់តាំងពី៤៤ឆ្នាំមុនមកម្ល៉េះ។

សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន បានបង្ហោះរូបភាពជនបោកប្រាស់ និងសរសេរយ៉ាងដូច្នេះថា «ដើម្បីបញ្ចប់នៅសកម្មភាពបោកប្រាស់របស់ឈ្មោះ ហ៊ុន វិបុល ដែលបន្លំខ្លួនថា ជាប្អូនជីដូនមួយរបស់ខ្ញុំពេលនេះ ខ្ញុំសូមបញ្ជាក់ជូនថា ខ្ញុំពិតជាមានប្អូនជីដូនមួយម្នាក់ឈ្មោះ ហ៊ុន វិបុល ពិតមែនតែប្អូនប្រុសរបស់ខ្ញុំត្រូវបានពួក ប៉ុល ពត សម្លាប់តាំងពី៤៤ឆ្នាំមុនមកម្លេះ។


ក្មួយរបស់ខ្ញុំបានណែនាំ ហ៊ុន វិបុល តាមរយៈទូរស័ព្ទ ២លើកមកហើយតែមនុស្សនេះ នៅតែបន្តតាំងខ្លួនជាប្អូនជីដូនមួយ ខ្ញុំមិនព្រមឈប់ ដែលរឿងនេះអាចបង្កឱ្យមានការភ័នច្រឡំថា ខ្ញុំជាមនុស្សមិនរាប់អានបងប្អូន។


បងប្អូនជនរួមជាតិបានដឹងហើយថា ខ្ញុំបានក្រាញននៀលរួមរស់នៅជាមួយប្រជាជនក្នុងគ្រប់កាលៈទេសៈ និងគ្រប់ស្រទាប់ ក្នុងសង្គមដោយគ្មានការរើសអើង។ និយាយមួយបែបខ្ញុំ គឺជាមនុស្សរាប់ញាតិហេតុអីខ្ញុំបែរ ជាបោះបង់ចោលប្អូនជីដូន មួយម្នាក់ ដែលខ្ញុំនឹកគេទាំងយប់ទាំងថ្ងៃទៅវិញ?។ សូមប្អូន ហ៊ុន វិបុល បញ្ឈប់សកម្មភាព បោកប្រាស់ត្រឹមនេះចុះបើមិនចង់មានរឿង»៕

សម្ដេចតេជោ ហ៊ុន សែន អនុញ្ញាតឱ្យឯកអគ្គរាជទូតថៃ បញ្ចប់បេសកកម្មការងារនៅកម្ពុជា ចូលជួបជម្រាបលា



សម្តេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រី នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បានអនុញ្ញាតឱ្យឯកឧត្តម ប៉ានយ៉ារ៉ាក់ ពុលថាប់ (Panyarak Poolthup) ឯកអគ្គរាជទូតថៃ ចូលជួបជម្រាបលា នាព្រឹកថ្ងៃទី០៥ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២២ នៅវិមានសន្តិភាព បន្ទាប់ពីឯកឧត្តម បញ្ចប់បេសកកម្មការងារ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ។



 ឯកឧត្តម ពុលថាប់ បានគោរពសម្ដែង អំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅជាទីបំផុត ជូនចំពោះសម្ដេចតេជោជូនចំពោះរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ដែលបានផ្ដល់វ៉ាក់សាំងជូនឯកឧត្តម និងមន្ត្រីស្ថានទូតទាំងអស់ មិនត្រឹមតែស្ថានទូតថៃទេគឺស្ថានទូតទាំងអស់ ទូទាំងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ។


ឯកឧត្តម ពុលថាប់ បានគោរពសម្ដែងនូវការអបអរសាទរជូនចំពោះ សម្ដេចតេជោ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ដែលបានទប់ស្កាត់ការរីករាលដាលជំងឺ Covid 19 បានជោគជ័យ ហើយក្នុងនាមជាប្រធានអាស៊ាន បានបើកប្រទេសឡើងវិញ ដឹកនាំកិច្ចប្រជុំរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាស៊ាន និងកិច្ចប្រជុំពាក់ព័ន្ធ ទទួលជោគជ័យ ដែលនោះឆ្លុះបញ្ចាំងពីតួនាទីដ៏រឹងមាំរបស់កម្ពុជា លើឆាកអន្តរជាតិ។ 


ឯកឧត្តម ពុលថាប់ បានជំរាបជូនសម្ដេចតេជោថា ពេលឯកឧត្តម ទើបមកបំពេញបេសកកម្មការទូតនៅកម្ពុជា កាលពីឆ្នាំ២០១៨ ឯកឧត្តម បានប្ដេជ្ញាជូនសម្ដេចថា និងពង្រឹងពង្រីកកិច្ចសហប្រតិបត្តិការនិងទំនាក់ទំនង រវាងប្រទេសទាំងពីរឲ្យកាន់តែខ្លាំងឡើង ដោយឈរលើមូលដ្ឋានដែលមានស្រាប់ ហើយនៅពេលនេះ ឯកឧត្តមសូមគោរពជម្រាបជូនសម្ដេចតេជោ ផងដែរថា ឯកឧត្តមបានសម្រេចតាមការប្ដេជ្ញាហើយ។ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ និងទំនាក់ទំនងរវាងប្រទេសទាំងពីរ ត្រូវបានពង្រីក នឹងពង្រឹង ខណៈពាណិជ្ជកម្មរវាងប្រទេសទាំងពីរ បានកើនឡើង ១០% ទោះបីស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលកូវីដ-១៩ ក៏ដោយ, វិស័យអប់រំ ការអភិវឌ្ឍធនធានមនុស្ស និងវិស័យដទៃទៀត ក៏មានការរីកចម្រើនផងដែរ។ 


ជាការឆ្លើយតប សម្ដេចតេជោ ហ៊ុន សែន បានថ្លែងអំណរគុណជូនចំពោះឯកឧត្តម ពុលថាប់ ដែលបានប្រឹងប្រែងអស់ពីកម្លាំងកាយចិត្ត បំពេញបេសកកម្មការទូតនាំឲ្យប្រទេសទាំងពីរ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា និងព្រះរាជាណាចក្រថៃ មានទំនាក់ទំនងនឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការកាន់តែល្អប្រសើរឡើង។ 


សម្ដេចតេជោ បានមានប្រសាសន៍ថា ទោះបីស្ថិតក្នុងកាលៈទេសៈកូវីដ-១៩ ក៏ដោយ យើងបានខិតខំរួមគ្នាធ្វើការបានល្អ ជំរុញទំនាក់ទំនងរវាងប្រទេសទាំងពីរផង និងជំរុញកិច្ចសហប្រតិបត្តិការលើវិស័យពាណិជ្ជកម្ម អប់រំ និងវិស័យដទៃទៀតបានយ៉ាងល្អជាទីមោទនៈ។


ជាទីបញ្ចប់ សម្ដេចតេជោ នាយករដ្ឋមន្ត្រី បានថ្លែងអំណរគុណជាថ្មីម្ដងទៀតជូនចំពោះឯកឧត្តម ពុលថាប់ និងជូនពរ ឯកឧត្តម ទទួលបានជោគជ័យ ក្នុងបេសកកម្មនាពេលអនាគតបន្តទៅទៀត ៕


Monday, September 05, 2022

ឯកឧត្តមបណ្ឌិត ហ៊ុន ម៉ាណែត អញ្ជើញប្រគល់សញ្ញាបត្រជូននិស្សិតជាង១ពាន់នាក់នៃសាកលវិទ្យាល័យឥន្ទ្រវិជ្ជា


នៅព្រឹកថ្ងៃទី ៥ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២២ ឯកឧត្តម បណ្ឌិត ហ៊ុន ម៉ាណែត អគ្គមេបញ្ជាការរងនៃកងយោធពលខេមរភូមិន្ទ និងជាមេបញ្ជាការកងទ័ពជើងគោក បានអញ្ជើញជាអធិបតីដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់នៅក្នុពិធីចែកសញ្ញាបត្របណ្ឌិតកិត្តិយស បណ្ឌិតស្រាវជ្រាវ បរិញ្ញាបត្រជាន់ខ្ពស់ (វគ្គរៀបរយ និងវគ្គឥស្សរជន) ថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រ ថ្នាក់បរិញ្ញាបត្ររងជាង ១០០០នាក់ នៃសាកលវិទ្យាល័យឥន្ទ្រវិជ្ជា (University of Indrawichea-UI) នៅវិទ្យាស្ថានបច្ចេកវិទ្យាកម្ពុជា (សាលាតិចណូ)។




និស្សិតជ័យលាភីដែលត្រូវទទួលសញ្ញាបត្រនៅថ្ងៃនេះ មានចំនួន ១៨២០អង្គ/នាក់ (ស្រីចំនួន ៣០៦នាក់) ក្នុងនោះមានៈ បណ្ឌិតកិត្តិយស ៨នាក់ (ស្រី១នាក់), បណ្ឌិតស្រាវជ្រាវ ២៧២អង្គ/នាក់ (ស្រី២៤នាក់), បរិញ្ញាបត្រជាន់ខ្ពស់ (រៀបរយ) ៩៥អង្គ/នាក់ (ស្រី២១នាក់), បរិញ្ញាបត្រជាន់ខ្ពស់ (ឥស្សរជន) ១២០៥អង្គ/នាក់ (ស្រីចំនួន២៣៧នាក់), បរិញ្ញាបត្រ ២៣១នាក់ (ស្រី ១៩នាក់) និងបញ្ញាបត្ររង ១១នាក់ (ស្រីចំនួន៤នាក់)។
ឯកឧត្តម បណ្ឌិត ហ៊ុន ម៉ាណែត បានកោតសរសើរ និងអបអរសាទរដល់និស្សិតទាំងអស់ដែលបានខិតខំប្រឹងប្រែង សិក្សារហូតទទួលបានជោគជ័យដ៏ត្រចេះត្រចង់ថ្ងៃនេះ។ នេះជាកិត្តិយសរបស់និស្សិតផ្ទាល់និងក្រុមគ្រួសារក៏ដូចជាមោទនភាពរបស់ប្រទេសជាតិយើងផងដែរ។ នៅក្នុងឱកាសនោះ ឯកឧត្តមបណ្ឌិត ហ៊ុន ម៉ាណែត បានលើកទឹកចិត្តនិងជំរុញការកសាងធនធានមនុស្សចាប់ពីកម្រិតបឋមរហូតដល់ថ្នាក់ទី១២ ហើយត្រូវផ្សាភ្ជាប់នឹងគុណធម៍ សីលធម៍ និងមនុស្សធម៍ ដើម្បីយើងទទួលបានធនធានមនុស្សប្រកបដោយគុណភាព។ ទន្ទឹមនឹងនោះដែរ ឯកឧត្តម បណ្ឌិត ហ៊ុន ម៉ាណែត បានកោតសរសើរដល់លោកសាស្រ្តាចារ្យបណ្ឌិត ឡាច សំរោង សាកលវិទ្យាធិការ នៃសាកលវិទ្យាល័យឥន្រ្ទវិជ្ជា ថ្នាក់ដឹកនាំ បុគ្គលិកសិក្សា និងក្រុមប្រឹក្សាភិបាលនៃសាកលវិទ្យាល័យ UI ដែលបានខិតខំអប់រំបណ្តុះបណ្តាលធនធានមនុស្សបានជាច្រើនដើម្បីរួមចំណែកអភិវឌ្ឍន៍ប្រទេសជាតិជាមួយរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា។
សព្វថ្ងៃនេះ សាកលវិទ្យាល័យឥន្ទ្រវិជ្ជាមានចំនួន ៤សាខា ទូទាំងប្រទេសកម្ពុជាដើម្បីចូលរួមជួយអភិវឌ្ឍវិស័យអប់រំជាមួយរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាក្រោមការដឹកនាំរបស់ សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា៕


Sunday, September 04, 2022

វិភាគអន្តរជាតិ៖ «យុទ្ធសាស្ត្រព្រនង់ធំ» របស់ចិន ទម្លាក់អាមេរិកពីមហាអំណាចផុតលេខ


(វ៉ាស៊ីនតោន)៖ រដ្ឋបាលប្រធានាធិបតី លោក ចូ បៃដិនបានចាត់ទុកចិនជា «គូសត្រូវភូមិសាស្ត្រនយោបាយដ៏ធំបំផុត» របស់សហរដ្ឋអាមេរិកនៅក្នុងស.វទី២១នេះ ហើយតាមរយៈ ការយល់ឃើញបែបនេះឯង ក្រុមមន្ត្រីអាមេរិកតែងតែលើកឡើងជារឿយៗថាចិនកំពុងព្យាយាមទម្លាក់អាមេរិកពីតំណែងជាមហាអំណាចផុតលេខ និងកែប្រែសណ្ដាប់ធ្នាប់ ពិភពលោកសព្វថ្ងៃ។


ក្នុងរយៈពេលជាង ១ស.វមកនេះ គ្មានគូសត្រូវណាមួយដែលមានផលិតផលនៅក្នុងស្រុកសរុប ឬ GDP ស្មើនឹង៦០ភាគរយនៃ GDP របស់សហរដ្ឋអាមេរិកដូចជាចិននោះទេដោយ សូម្បីតែ GDP របស់អាល្លឺម៉ង់នៅសម័យសង្រ្គាមលោកលើកទី១ រួមបញ្ចូលគ្នាជាមួយអតីតចក្រពត្តិជប៉ុន របបណាហ្ស៉ីអាល្លឺម៉ង់ក្នុងសង្រ្គាមលោកលើកទី២ ព្រមទាំងសូវៀត អំឡុង សម័យសង្រ្គាមត្រជាក់ក៏មិនអាចឈានដល់ GDP កម្រិតនេះដែរ។ នៅកម្រិតតំបន់ GDP របស់ចិនស្មើនឹងជាងពាក់កណ្ដាលនៃ GDP តំបន់អាស៊ីទាំងមូល ហើយនិយាយពីយោធា ចិនក៏ចំណាយខ្ពស់ដាច់គេនៅក្នុងតំបន់ដែរ។ នេះហើយជាមូលហេតុដែលរដ្ឋបាលលោក បៃដិន ចាត់ទុកចិនជាគូសត្រូវភូមិសាស្ត្រនយោបាយធំបំផុត។


ខណៈសហរដ្ឋអាមេរិកកំពុងប្រឹងខ្ទប់ឥទ្ធិពលចិន ក្រុមអ្នកបង្កើតគោលនយោបាយអាមេរិកក៏កំពុងព្យាយាមឆ្លើយសំណួរជាមូលដ្ឋានដ៏សំខាន់ដែរ នោះគឺថាតើចិនមាន «យុទ្ធសាស្ត្រព្រនង់ធំ» ឬ «Grand Strategy» ដែរឬទេ? ហើយបើមាន ថាតើអ្វីទៅជា «យុទ្ធសាស្ត្រព្រនង់ធំ» របស់ចិន? យុទ្ធសាស្ត្រព្រនង់ធំ ឬ Grand strategy គឺជា ពាក្យបច្ចេកទេសមួយដែលគេចង់សំដៅទៅលើការកំណត់គោលដៅរបស់រដ្ឋ ដោយប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ណាមួយនៅក្នុងចំណោមឧបករណ៍នយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច ការទូត ឬយោធា ឬក៏ការច្របាច់បញ្ចូលគ្នានៃយុទ្ធសាស្ត្រទាំងនេះដើម្បីសម្រេចគោលដៅ និងស្វែងរកផលប្រយោជន៍ជូនជាតិ។ ចម្លើយនៃសំណួរទាំងនេះ វាពិតជាសំខាន់ពីព្រោះថាទាល់តែដឹងពី យុទ្ធសាស្ត្ររបស់សត្រូវ ទើបអាចរកវិធីសាស្ត្រទប់ទល់។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១៧មក ចិននៅក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក ស៊ី ជិនពីង បានចាប់ផ្ដើមកែប្រែការយល់ឃើញរបស់ខ្លួន ចំពោះសហរដ្ឋអាមេរិក ហើយក៏មើលឃើញដែរពីឱកាសប្រជែងដណ្ដើមតំណែងជាមហាអំណាចផុតលេខ។


សម្រាប់លោក ស៊ី ជិនពីង អំណាចរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកកំពុងថយចុះ រីឯប្រព័ន្ធប្រជាធិបតេយ្យលោកខាងលិចក៏កំពុងរង្គោះរង្គើរ។ ទឡ្ហី ករណ៍នៅពីក្រោយការយល់ឃើញនេះ គឺដោយសារការប្រែប្រួលស្ថានការណ៍នយោបាយពិភពលោក ក្នុងនោះរួមមានចក្រភពអង់គ្លេសដើរចេញពីសហភាពអឺរ៉ុប និងជាពិសេស នោះគឺនៅក្រោយក្រុមកុបករជ្រុលនិយម ដែលជាអ្នកគាំទ្រលោក ដូណាល់ ត្រាំ ចូលអុកឡុកវិមានសភាអាមេរិក កាលពីខែមករា ឆ្នាំ២០២១ ដែលបានក្លាយជាទឡ្ហី ករណ៍ដែលធ្វើឱ្យលោក ស៊ី ជិនពីងកាន់តែជឿជាក់ថា អំណាចរបស់អាមេរិកពិតជាកំពុងថយចុះ និងជាពេលដែលចិនត្រូវពង្រីកមហិច្ឆតា ក៏ដូចជាយុទ្ធសាស្ត្រដោយប្ដូរពីការផ្ដោតតែទៅលើតំបន់អាស៊ី តម្រង់ទៅរកពិភពលោកទាំងមូល តែម្ដង។


លោក ស៊ី ជិនពីង បានដាក់គោលដៅចង់ឱ្យចិនក្លាយជាមហាអំណាចយ៉ាងពេញទីនៅឆ្នាំ២០៤៩ ដែលជាខួប១០០ឆ្នាំនៃការបង្កើតសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន។ បើតាម ក្រុមអ្នកជំនាញ ដើម្បីសម្រេចគោលដៅនេះ ច្បាស់ណាស់ចិនត្រូវតែមានមហិច្ឆតា និងយុទ្ធសាស្ត្រព្រនង់ធំ។ «យុទ្ធសាស្ត្រព្រនង់ធំ» របស់ចិនចង់ទាញទម្លាក់សហរដ្ឋអាមេរិក ពីតំណែងមហាអំណាចផុតលេខនៅក្នុងតំបន់ និងនៅលើពិភពលោកទាំងផ្នែកយោធា នយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ច ហើយយុទ្ធសាស្រ្តនេះទៀតសោត គឺបែងចែកជា៣ ដំណាក់កាលគឺ៖ ទី១ វាយបំបាក់ឥទ្ធិពលរបស់អាមេរិកនៅកម្រិតថ្នាក់តំបន់ ទី២៖ កសាងសណ្ដាប់ធ្នាប់របស់ចិននៅកម្រិតថ្នាក់តំបន់ និងទី៣៖ គឺពង្រីកឥទ្ធិពលរបស់ចិនទាំងនៅ កម្រិតតំបន់ និងពិភពលោក។


នៅក្នុង «យុទ្ធសាស្ត្រព្រនង់ធំ» ដំបូងបំផុតរបស់ចិន នៅចន្លោះពីឆ្នាំ១៩៨៩ ដល់ឆ្នាំ២០០៨ ទីក្រុងប៉េកាំងបានសំងំស្ងាត់ៗវាយបំបាក់ឥទ្ធិពលរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកមកលើចិន និង ក្នុងតំបន់អាស៊ី។ យុទ្ធសាស្ត្រដំបូងនេះបានលេចចេញជារូបរាងឡើង នៅបន្ទាប់ពីព្រឹត្តិការណ៍នៅឯទីលានធៀនអានមិន (Tiananmen) សង្រ្គាមឈូងសមុទ្រពែក្ស និងក្រោយ ការដួលរលំរបស់អតីតសហសូវៀត ដោយព្រឹត្តិការណ៍ទាំងនេះបានកែប្រែការយល់ឃើញរបស់ចិនចំពោះការគំរាមកំហែងពីអាមេរិក។ «យុទ្ធសាស្ត្រព្រនង់ធំ» លើកទី២របស់ចិន នៅចន្លោះពីឆ្នាំ២០០៨ ដល់ឆ្នាំ២០១៦ នោះគឺព្យាយាមកសាងមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃ «អនុត្តរភាព» របស់ខ្លួននៅក្នុងតំបន់អាស៊ី។ យុទ្ធសាស្ត្រនេះត្រូវបានដាក់ចេញនៅក្រោយ វិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុសកល ដែលធ្វើឱ្យចិនមើលឃើញពីការថយចុះនៃឥទ្ធិពលរបស់អាមេរិក។ ដោយឡែក នៅក្រោយ Brexit ការឡើងកាន់អំណាចរបស់លោក ដូណាល់ ត្រាំ គួបផ្សំនឹង កូវីដ១៩ ចិនបានដាក់ចេញ «យុទ្ធសាស្ត្រព្រនង់ធំ» លើកទី៣ នោះគឺពង្រីកអំណាចរបស់ខ្លួនទាំងនៅក្នុងតំបន់ និងពិភពលោក ព្រមទាំងបង្កើតសណ្ដាប់ធ្នាប់របស់ចិន។


ដើម្បីអាចបង្កើតសណ្ដាប់ធ្នាប់របស់ចិនទាំងស្រុង ច្បាស់ណាស់ចិនត្រូវតែធ្វើយ៉ាងណាឱ្យកងទ័ពអាមេរិកដកចេញពីជប៉ុន និងកូរ៉េខាងត្បូង បំបែកបំបាក់សម្ព័ន្ធភាពអាមេរិកនៅក្នុង តំបន់ ឱ្យកងទ័ពជើងទឹកអាមេរិកដកចេញពីតំបន់ប៉ាស៊ីហ្វិកខាងលិច ធ្វើឱ្យប្រទេសក្បែរខាងគោរពកោតខ្លាច បង្រួបបង្រួមជាមួយតៃវ៉ាន់ និងដោះស្រាយបញ្ហាជម្លោះដែនទឹកក្នុង តំបន់សមុទ្រចិនខាងត្បូង និងសមុទ្រចិនខាងកើត។ ជាធម្មតា ដើម្បីក្លាយជាមហាអំណាចផុតលេខនៅក្នុងតំបន់ និងពិភពលោក ត្រូវតែមានទម្រង់គ្រប់គ្រងចំនួន៣ ដែលអាចមាន ឥទ្ធិពល និងគ្រប់គ្រងឥរិយាបថនៃប្រទេសដទៃ នោះគឺមានសមត្ថភាពសម្លុតគំរាមបង្ខំឱ្យគេធ្វើតាម មានសមត្ថភាពបញ្ចុះបញ្ចូលឱ្យគេធ្វើតាម និងមានភាពត្រឹមត្រូវក្នុងការបញ្ជា ឱ្យគេធ្វើតាម។


លោក ស៊ី ជិនពីង ក៏ធ្លាប់បានលើកឡើងពីយុទ្ធសាស្ត្រមួយចំនួន ដើម្បីសម្រេចគោលដៅទាំងនេះដែរ។ ជាលក្ខណៈនយោបាយ ទីក្រុងប៉េកាំង បាន និងកំពុងបាចសាចភាព ជាមេដឹកនាំលើអភិបាលកិច្ចសកល និងស្ថាប័នអន្តរជាតិនានា បំបែកបំបាក់សម្ព័ន្ធភាពលោកខាងលិច។ ជាលក្ខណៈសេដ្ឋកិច្ច ចិនកំពុងព្យាយាមធ្វើឱ្យស្ថាប័នហិញ្ញវត្ថុដែលជា មូលដ្ឋាននៃអនុត្តរភាពអាមេរិកចុះទន់ខ្សោយ និង ប្រកួតប្រជែងផ្នែកបច្ចេកវិទ្យារាប់ពីបញ្ញាសម្បនិម្មិត រហូតដល់កុំព្យូទ័រកង់ទុំ (quantum)។ ចំណែកឯ ជាលក្ខណៈយោធាចិនត្រូវ ប្រែក្លាយកងទ័ពរំដោះប្រជាជនចិន PLA ឱ្យក្លាយទៅជាកងទ័ពលំដាប់ពិភពលោក និងមានមូលដ្ឋានទ័ពនៅជុំវិញពិភពលោកដែលការពារផលប្រយោជន៍ចិន នៅតាមតំបន់នានា មិនថានៅទីអវកាស តំបន់ប៉ូល ឬក៏តំបន់សមុទ្រនោះទេ។


ផ្អែកលើចក្ខុវិស័យទាំងនេះ អាចជាភស្តុតាងមួយដ៏រឹងមាំបង្ហាញថាមហិច្ឆតារបស់ចិនមិនមែនកំណត់ត្រឹមតែបង្រួបបង្រួមជាមួយតៃវ៉ាន់ ឬក៏ក្នុងតំបន់ឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វិកនោះទេ។ ពោលគឺ ចិនបានងាកចេញពីការផ្ដោតតែទៅលើតំបន់អាស៊ី ហើយតម្រង់ទៅរកការបង្កើតអនុត្តរភាពទាំងនៅក្នុងតំបន់ និងនៅលើពិភពលោក។ កាលពីជាងមួយទសវត្សរ៍មុន អតីតមេដឹកនាំ សិង្ហបុរី លោក លី ក្វាន់យូ (Lee Kuan Yew) បាននិយាយចិនអាចនឹងក្លាយជាកំពូលមហាអំណាចលេខ១ នៅលើពិភពលោក ហើយការកត់សម្គាល់បែបនេះជាការឆ្លើយតបទៅនឹង អ្នកសម្ភាសន៍ម្នាក់ដែលចោទសួរថាតើមេដឹកនាំចិនមានភាពប្រាកដប្រជាដែរឬទេ ថាអាចបណ្ដេញអាមេរិកចេញពីតំណែងជាមហាអំណាចលេខ១ នៅអាស៊ី និងនៅលើពិភពលោក បាន? លោក លូ ក្វាន់យូ បានគូបញ្ជាក់ដូច្នេះថា «ជាការពិតណាស់ ចិនអាចធ្វើបាន។ ពួកគេបានផ្លាស់ប្ដូរខ្លួនឯងពីប្រទេសក្រក្រី មកក្លាយជាមហាអំណាចសេដ្ឋកិច្ចលេខ២ នៅលើ ពិភពលោក និងកំពុងស្ថិតនៅលើផ្លូវឆ្ពោះទៅរកតំណែងជាមហាអំណាចសេដ្ឋកិច្ចលេខ១...ចិនមានអរិយ្យធម៌ជាង ៤០០០ឆ្នាំ ហើយមានប្រជាជនជាង ១.៣ពាន់លាននាក់ ដែល សម្បូរទៅមនុស្សមានទេពកោសល្យ។ ដូច្នេះថាតើមានចំណុចណាដែលចិនមិនអាចក្លាយជាលេខ១ នៅអាស៊ី និងលេខ១ នៅលើពិភពលោកនៅពេលអនាគត»។ បើតាមលោក លី ក្វាន់យូ ចិនបានអភិវឌ្ឍខ្លួនឯងដោយគ្មាននរណានឹកស្មានដល់ រហូតដល់មានសមត្ថភាពប្រជែងជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក អឺរ៉ុប និងជប៉ុន ស្ទើរគ្រប់វិស័យ។


គួរបញ្ជាក់ថា សហរដ្ឋអាមេរិក និងបណ្ដាប្រទេសលោកខាងលិចយល់ថាចិនកំពុងព្យាយាមកែប្រែសណ្ដាប់ធ្នាប់អន្តរជាតិសព្វថ្ងៃ ដោយចង់ឱ្យពិភពលោកប្រែក្លាយជាកុម្មុយនិស្ដ ផ្ដាច់ការ។ ការពិតទៅ ទាំងសហរដ្ឋអាមេរិក និងចិនគ្មានសមត្ថភាពធំដល់ម្លឹងដើម្បីបង្ខំឱ្យប្រទេសទាំងអស់នៅលើលោកក្លាយជាកុម្មុយនិស្ដ ឬប្រជាធិបតេយ្យទាំងអស់គ្នានោះទេ។ ជាឧទាហរណ៍ ទោះជាចិនអាចវ៉ាដាច់សហរដ្ឋអាមេរិកក្លាយជាមហាអំណាចលេខ១ក៏ដោយ ក៏ចិនមិនអាចបង្ខំឱ្យបណ្ដាប្រទេសអឺរ៉ុបដូចជាបារាំង អង់គ្លេស ឬក៏អាល្លឺម៉ង់កា្លយជា ប្រទេសកុម្មុយនិស្ដបានដែរ។ ក៏ប៉ុន្តែ អ្វីដែលគេត្រូវព្រួយបារម្ភនោះ គឺនៅពេលដែលមហាអំណាចមាន «យុទ្ធសាស្ត្រព្រនង់ធំ» នោះពួកគេតែងតែអាចកែប្រែប្រវត្តិសាស្ត្រ ពិភពលោក តួយ៉ាងដោយសារតែអាល្លឺម៉ង់របស់ហ៊ីត្លែរចង់ក្លាយជាមេដឹកនាំពិភពលោកលេខ១ ទើបនាំឱ្យផ្ទុះសង្រ្គាមលោកលើកទី២។ បានន័យថាសហរដ្ឋអាមេរិក ប្រាកដជានឹង មិនព្រមឱ្យចិនដណ្ដើមតំណែងជាមេដឹកនាំពិភលោកពីខ្លួនដោយងាយៗឡើយ ហើយនឹងរិះរកគ្រប់មធ្យោបាយរួមទាំងការប្រើកម្លាំងយោធាដើម្បីការពារតំណែងរបស់ខ្លួន។ នេះឯង ទើបជារឿងដែលត្រូវព្រួយបារម្ភ ព្រោះថាជម្លោះយោធារវាងចិន និងសហរដ្ឋអាមេរិក ច្បាស់ណាស់នឹងបង្កឱ្យផ្ទុះសង្រ្គាមលោក៕ ដោយៈ Fresh News


Friday, September 02, 2022

វិភាគអន្តរជាតិ៖ អាមេរិក និងរុស្ស៉ី ឈានជើងចូលយុគសម័យនុយក្លេអ៊ែរដ៏គ្រោះថ្នាក់


(វ៉ាស៊ីនតោន)៖ នៅពេលប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក ចូ បៃដិន និងប្រធានាធិបតីរុស្ស៉ី លោក វ្ល៉ាឌីមៀ ពូទីន អង្គុយទល់មុខចរចាគ្នានៅក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលធ្វើឡើងនៅឯ ទីក្រុងហ្សឺណែវ ប្រទេសស្វីស កាលពីឆ្នាំ២០២១កន្លងទៅ មេដឹកនាំប្រទេសទាំង២ បានសន្យាថាទោះជាស្ថិតក្នុងទេសៈកាលៈតានតឹងបែបណាក៏ដោយ ទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន និងទីក្រុងមូស្គូនឹងនៅតែបន្តធ្វើកិច្ចសហប្រតិបត្តិការលើបញ្ហានុយក្លេអ៊ែរ។


ក៏ប៉ុន្តែ មួយឆ្នាំក្រោយមក និងក្រោយសង្រ្គាមអ៊ុយក្រែនផ្ទុះឡើង ពាក្យសន្យានេះបានរលាយបាត់ដូចអំបិលត្រូវទឹក។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ ការវាយប្រយុទ្ធគ្នាកំពុងកើតឡើង នៅក្បែរទីតាំងរោងចក្រនុយក្លេអ៊ែរអ៊ុយក្រែនដែលស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងដោយទាហានរុស្ស៉ី វាកាន់តែធ្វើឱ្យទំនាក់ទំនងនុយក្លេអ៊ែររវាងអាមេរិក និងរុស្ស៉ីធ្លាក់ចូលក្នុង ស្ថានភាពដ៏គ្រោះថ្នាក់ និងមិនច្បាស់លាស់។ សង្រ្គាមរបស់រុស្ស៉ីនៅអ៊ុយក្រែន បានបង្កផលប៉ះពាល់ដល់បញ្ហានុយក្លេអ៊ែរមួយចំនួនទៀត រាប់ចាប់ពីកិច្ចព្រមព្រៀង នុយក្លេអ៊ែរអ៉ីរ៉ង់ រហូតដល់សន្ធិសញ្ញាហាមឃាត់ការរីកសាយអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ (NPT)។ រុស្ស៉ី និងសហរដ្ឋអាមេរិក ក៏បានផ្អាកការត្រួតពិនិត្យឃ្លាំងអាវុធនុយក្លេអ៊ែរគ្នា ទៅវិញទៅមកផងដែរ ដែលត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យដោយសន្ធិសញ្ញា New START ជាសន្ធិសញ្ញាគ្រប់គ្រងអាវុធនុយក្លេអ៊ែរចុងក្រោយបំផុតរវាងមហាអំណាចទាំង២។


មានការបារម្ភជាច្រើនថាសន្ធិសញ្ញា New START នឹងមិនត្រូវបានបន្តសុពលភាពនៅពេលអនាគតឡើយ ប្រសិនបើភាពតានតឹងរវាងអាមេរិក និងរុស្ស៉ីកាន់តែអាក្រក់ឡើង ហើយនេះឯងគឺជាគ្រោះថ្នាក់មួយសម្រាប់ពិភពលោកទាំងមូល។ ពីព្រោះថាទាំងសហរដ្ឋអាមេរិក និងរុស្ស៉ីសុទ្ធសឹងតែជាមហាអំណាចនុយក្លេអ៊ែរដែលកាន់កាប់ក្បាលគ្រាប់ នុយក្លេអ៊ែរជាង ៩០ភាគរយនៃក្បាលគ្រាប់នុយក្លេអ៊ែរទាំងអស់នៅលើពិភពលោក។ ម្លោះហើយបើមិនមានសន្ធិសញ្ញា ឬមធ្យោបាយណាមួយដើម្បីចងភ្ជាប់ប្រទេសទាំង២ ឱ្យធ្វើកិច្ចសហប្រតិបត្តិការលើបញ្ហានុយក្លេអ៊ែរបានទេ នោះការយល់ច្រឡំ និងភាពតានតឹងអាចនឹងងាយបង្កទៅជាគ្រោះមហន្តរាយនុយក្លេអ៊ែរ។


ក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន ស្ថានភាពបន្ទាន់ដែលធ្វើឱ្យគេព្រួយបារម្ភជាងគេ នោះគឺស្ថានការណ៍នៅឯក្បែរទីតាំងរោងចក្រនុយក្លេអ៊ែរមួយនៅក្នុងទីក្រុង ហ្សាប៉ូរីសហ្ស៉ីយ៉ា ស្ថិតនៅ ភាគខាងត្បូងប្រទេសអ៊ុយក្រែន។ ទាហានរុស្ស៉ី បានដណ្ដើមគ្រប់គ្រងរោងចក្រហ្សាប៉ូរីសហ្ស៉ីយ៉ាភ្លាមៗ ក្រោយលោក ពូទីន បានបញ្ជាឱ្យកងទ័ពរបស់លោកចូលឈ្លានពាន អ៊ុយក្រែនកាលពីចុងខែកុម្ភៈកន្លងទៅ។ បើតាមក្រុមមន្ត្រីយោធាអាមេរិក ទាំងទាហានរុស្ស៉ី និងអ៊ុយក្រែនកំពុងផ្លោងគ្រាប់កាំភ្លើងធំដាក់គ្នាទៅវិញទៅមកនៅក្បែរទីតាំង រោងចក្រនុយក្លេអ៊ែរមួយនេះដែលធ្វើឱ្យរោងចក្រនេះក្លាយជាចំណាប់ខ្មាំងនុយក្លេអ៊ែរ។


ពិតមែនទៅ ប៉ុន្មានសប្ដាហ៍ មុននឹងលោក ពូទីន ប្រកាសបញ្ជូនកងទ័ពចូលឈ្លានពានអ៊ុយក្រែន រុស្ស៉ីធ្លាប់បានចូលរួមក្នុងសេចក្ដីថ្លែងការណ៍មួយជាមួយមហាអំណាច នុយក្លេអ៊ែរ ៤ផ្សេងទៀត ជាមួយការទទួលស្គាល់ពីភាពចាំបាច់នៃការបញ្ចៀសសង្រ្គាមនុយក្លេអ៊ែរ ឬមហន្តរាយនុយក្លេអ៊ែរទាំងឡាយ។ សហរដ្ឋអាមេរិក រុស្ស៉ី ចិន បារាំង និងអង់គ្លេស បានគូសបញ្ជាក់ក្នុងសេចក្ដីថ្លែងការណ៍រួមនេះចេញផ្សាយកាលពីខែមករា ដើមឆ្នាំ២០២២ដូច្នេះថា «យើងទាំងអស់គ្នាទទួលស្គាល់ថាគ្មាននរណាម្នាក់អាចឈ្នះ នៅក្នុងសង្រ្គាមនុយក្លេអ៊ែរទេ ហើយក៏មិនត្រូវឱ្យវាកើតឡើងនោះដែរ»។


តែទោះជាបែបនេះក្ដី ភ្លាមៗក្រោយសង្រ្គាមនៅអ៊ុយក្រែនមិនដំណើរការដូចការរំពឹងទុក លោក ពូទីន បានចេញបញ្ជាឱ្យកងកម្លាំងនុយក្លេអ៊ែររុស្ស៉ីប្រុងជើងការខ្ពស់ត្រៀម លក្ខណៈប្រយុទ្ធគ្រប់ពេលវេលា។ សហរដ្ឋអាមេរិកបានប្រកាសចាត់ទុកថាចំណាត់ការរបស់លោក ពូទីន ជាទង្វើមិនអាចទទួលយកបាន និងមានគ្រោះថ្នាក់បំផុត ហើយ ការឆ្លើយតប រដ្ឋបាលលោក បៃដិន បានប្រកាសផ្អាករាល់កិច្ចចរចានុយក្លេអ៊ែរកម្រិតខ្ពស់ជាមួយរុស្ស៉ី ដែលជាធម្មតាកិច្ចចរចានេះត្រូវបានចាត់ទុកថា «យុទ្ធសាស្ត្ររក្សាស្ថិរភាព»។ ដូច្នេះប្រសិនបើរុស្ស៉ី និងសហរដ្ឋអាមេរិក លែងសហការគ្នាលើបញ្ហានុយក្លេអ៊ែរមែននោះ តើមហាអំណាចទាំង២ អាចបញ្ចៀសការយល់ច្រឡំ ឬមហន្តរាយនុយក្លេអ៊ែរដូចដែលពួកគេបានធ្វើក្នុងអំឡុងសម័យសង្រ្គាមត្រជាក់ ដូចជាវិបត្តិមីស៊ីលនៅគុយបា ឆ្នាំ១៩៦២ បានដែរឬទេ? ហើយថាតើគេអាចធានាចំពោះការ ប្រើប្រាស់ថាមពលនុយក្លេអ៊ែរដោយសន្តិភាព បានដែរ ឬក៏យ៉ាងណា?


កាលពីដើមខែសីហានេះ លោក ចូ បៃដិន បាននិយាយថាសហរដ្ឋអាមេរិកបានត្រៀមខ្លួនជាស្រេច ដើម្បីចរចាស្ដីពីការស្វែងរកសន្ធិសញ្ញាថ្មី ជំនួសសន្ធិសញ្ញា New START ដែលនឹងត្រូវអស់សុពលភាពនៅឆ្នាំ២០២៦ខាងមុខនេះ។ ប៉ុន្តែ នៅក្នុងបរិបទដែលសហរដ្ឋអាមេរិក ណាតូ និងសហភាពអឺរ៉ុប រួមទាំងរុស្ស៉ីកំពុងពាក់មុខយក្សដាក់គ្នាជុំវិញ សង្រ្គាមនៅអ៊ុយក្រែនដែលមិនដឹងថាបញ្ចប់នៅពេលណា វារឹតតែបង្កភាពមិនច្បាស់លាស់ចំពោះអនាគតនៃសន្ធិសញ្ញានុយក្លេអ៊ែរមួយនេះ។


សង្រ្គាមនៅអ៊ុយក្រែន បាន និងកំពុងក្លាយជាវត្ថុបំណងយុទ្ធសាស្ត្រនៃការរក្សាអំណាចរៀងៗខ្លួនរបស់ពួកមហាអំណាច ដោយទាំងរុស្ស៉ី និងសហរដ្ឋអាមេរិកសុទ្ធតែមិនអាច ដកថយឡើយ ហើយត្រូវការជ័យជម្នះរៀងៗខ្លួន។ ក្រុមអ្នកជំនាញភាគច្រើនយល់ស្របថាបើរុស្ស៉ីប្រឈមមុខនឹងបរាជ័យ នោះលោក ពូទីនអាចនឹងប្រើអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ ដែលនេះក៏អាចនឹងជំរុញឱ្យអាមេរិក និងណាតូ សម្រេចចិត្តធ្វើសង្រ្គាមដោយផ្ទាល់ជាមួយរុស្ស៉ីដែរ។ មួយវិញទៀត សង្រ្គាមនៅអ៊ុយក្រែនក៏បានផ្លាស់ប្ដូរសណ្ដាប់ធ្នាប់ នុយក្លេអ៊ែរពិតភពលោកបាត់ទៅហើយ ដោយប្រទេសមានអាវុធនុយក្លេអ៊ែរដទៃដូចជា កូរ៉េខាងជើង ឥណ្ឌា និងប៉ាគីស្ថាន ជាពិសេសគឺចិនតែម្ដងនឹងកាន់តែពង្រីក និងបង្កើនឃ្លាំងអាវុធនុយក្លេអ៊ែរដើម្បីកំញើញសត្រូវរបស់ខ្លួន៕ ដោយៈ Fresh News

Thursday, September 01, 2022

កម្ពុជា និងតួកគី វាយតម្លៃខ្ពស់ចំពោះទំនាក់ទំនង និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការប្រកបដោយផ្លែផ្កា


(ភ្នំពេញ)៖ លោកឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ប្រាក់ សុខុន រដ្ឋមន្រ្តីការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ និងលោកស្រី Ülkü Kocaefe ឯកអគ្គរដ្ឋទូតថ្មីនៃសាធារណរដ្ឋតួកគីប្រចាំកម្ពុជា បានវាយតម្លៃខ្ពស់ជាមួយសេចក្តីពេញចិត្តចំពោះមិត្តភាពដ៏ប្រពៃ និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការដ៏ល្អនាពេល បច្ចុប្បន្នរវាងប្រទេសកម្ពុជា និងតួកគី។ ប្រមុខការទូតកម្ពុជា និងលោកស្រីឯកអគ្គរដ្ឋទូត វាយតម្លៃដូចគ្នាបែបនេះ នៅក្នុងឱកាសនៃជំនួបសម្តែងការគួរសមដោយលោកស្រីឯកអគ្គរដ្ឋទូត នៅថ្ងៃទី០១ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២២ នៅទីស្តីការក្រសួងការបរទេស។



លោក ជុំ សុន្ទរី អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ បានឲ្យដឹងថា ក្នុងជំនួបនោះ លោកស្រីឯកអគ្គរដ្ឋទូត Ülkü Kocaefe បាននាំនូវការសាកសួរសុខទុក្ខ និងសព្វសាធុការពរពី លោក Mevlüt Çavuşoğlu រដ្ឋមន្រ្តីការបរទេស តួកគី ជូនចំពោះ លោកឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តី ប្រាក់ សុខុន ហើយលោកឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តី បានរំលឹកឡើងវិញអំពីដំណើរទស្សនកិច្ចប្រកបដោយផ្លែផ្ការបស់លោក ទៅកាន់ប្រទេសតួកគី កាលពីពេលថ្មីៗនេះ ក៏ដូចជាការអញ្ជើញចូលរួមរបស់លោករដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសតួកគី នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំរដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសអាស៊ានលើកទី៥៥ និងកិច្ចប្រជុំពាក់ព័ន្ធ នៅរាជធានីភ្នំពេញនាពេលកន្លងមក។


លោកឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ប្រាក់ សុខុន និងលោកស្រីឯកអគ្គរដ្ឋទូត Ülkü Kocaefe បានកត់សម្គាល់ដោយការពេញចិត្តចំពោះកត្តាវិជ្ជមានមួយចំនួន ដែលនឹងត្រួសត្រាយផ្លូវសម្រាប់ការជំរុញទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្ម ដែលនៅមិនទាន់បានឆ្លើយតបនឹងសក្តានុពលនៃប្រទេសទាំងពីរនៅឡើយ មានជាអាទិ៍ ការសម្រេចរបស់រដ្ឋាភិបាលតួកគី ក្នុងការបង្កើតការិយាល័យទីប្រឹក្សាសម្រាប់កិច្ចការពាណិជ្ជកម្មប្រចាំស្ថានទូតតួកគីនៅទីក្រុងភ្នំពេញ, ការចូលជាធរមាននៃកិច្ចព្រមព្រៀងស្តីពីការជំរុញ និងការពារការវិនិយោគដោយឈរលើគោលការណ៍បដិការ, ការចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងស្តីពី ការជៀសវាងការយកពន្ធជាន់គ្នា ក៏ដូចជា កិច្ចប្រជុំលើកទី៣នៃគណៈកម្មការចម្រុះស្តីពីសេដ្ឋកិច្ចដែលនឹងប្រព្រឹត្តទៅនៅកម្ពុជា នៅថ្ងៃទី ១៩-២០ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២២។


លោកឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងលោកស្រីឯកអគ្គរដ្ឋទូតថ្មី ក៏បានពិភាក្សាគ្នាផងដែរអំពីមធ្យោបាយនានាដើម្បីឈានទៅរកវិស័យថ្មីៗសម្រាប់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ និងបានឯកភាពពន្លឿនការបញ្ចប់ឯកសារមួយចំនួន ដែលមិនទាន់បានសម្រេចនៅឡើយ ហើយដែលត្រូវការជាចាំបាច់ ដើម្បីលើកកម្ពស់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការទ្វេភាគី។ លោកឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី បានជម្រាបជូនលោកស្រីឯកអគ្គរដ្ឋទូត អំពីការត្រៀមខ្លួនរបស់កម្ពុជា ក្នុងការធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះរៀបចំកិច្ចពិគ្រោះយោបល់នយោបាយលើកទី៣ រវាងប្រទេសកម្ពុជា និងតួកគី នាពេលប៉ុន្មានខែខាងមុខនេះ។ លោកឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ប្រាក់ សុខុន បានថ្លែងអំណរគុណដល់រដ្ឋាភិបាលតួកគី សម្រាប់ជំនួយអភិវឌ្ឍន៍លើវិស័យមួយចំនួន ដូចជា វិស័យអភិវឌ្ឍន៍ជនបទ, អប់រំ, សុខាភិបាល, និងគម្រោងលំនៅឋានដែលអនុវត្តដោយទីភ្នាក់ងារសម្រាប់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ និងសម្របសម្រួលតួកគី (Turkish Cooperation and Coordination Agency-TIKA) នៅស្រុកស្អាង។


លោកឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ប្រាក់ សុខុន បានលើកឡើងអំពីបញ្ហាប្រឈមនានាដែលកម្ពុជាបានជួបប្រទះ ក្នុងអំឡុងពេលធ្វើជាប្រធានអាស៊ាន ក៏ដូចជាធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះរៀបចំកិច្ចប្រជុំរដ្ឋមន្រ្ដីការបរទេសអាស៊ាន (AMM) លើកទី៥៥ និងកិច្ចប្រជុំពាក់ព័ន្ធនាពេលថ្មីៗនេះ ដោយសម្តែងនូវការពេញចិត្តចំពោះលទ្ធផល ដែលសម្រេចបានលើសពីការរំពឹងទុករបស់គ្រប់មជ្ឈដ្ឋាន រួមទាំងការចេញផ្សាយសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមផងដែរ។ លោកឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ក៏បានជម្រាបជូនលោកស្រីឯកអគ្គរដ្ឋទូត អំពីភាពស្មុគស្មាញនៃវិបត្តិនៅក្នុងប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា និងកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់លោក ក្នុងនាមជាប្រេសិតពិសេសរបស់ប្រធានអាស៊ាន ក្នុងការជំរុញការអនុវត្តកិច្ចព្រមព្រៀងជាឯកច្ឆន្ទប្រាំចំណុចរបស់អាស៊ាន (5PC) និងជួយមីយ៉ាន់ម៉ាឱ្យវិលត្រឡប់ទៅរកប្រក្រតីភាពឡើងវិញ។


លោកស្រីឯកអគ្គរដ្ឋទូត Ülkü Kocaefe បានវាយតម្លៃខ្ពស់ចំពោះភាពជាប្រធានអាស៊ានរបស់កម្ពុជា និងបានកោតសរសើរដល់កម្ពុជា ជាពិសេសលោកឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ដែលបានគ្រប់គ្រងសម្របសម្រួលនូវរាល់បញ្ហាក្តៅៗ និងការប្រឈមនានាប្រកបដោយជោគជ័យ នៅក្នុងអំឡុងពេលនៃកិច្ចប្រជុំរដ្ឋមន្រ្ដី ការបរទេសអាស៊ាន លើកទី៥៥ និងកិច្ចប្រជុំពាក់ព័ន្ធនេះ៕