Friday, September 16, 2022

វិភាគអន្តរជាតិ៖ អ៊ុយក្រែន អាចនឹងកាន់តែជោគជ័យ ហួសពីការចង់បានរបស់លោក បៃដិន?


(វ៉ាស៊ីនតោន)៖ សហរដ្ឋអាមេរិក និងសម្ព័ន្ធមិត្តលោកខាងលិចរបស់ខ្លួន បានបង្ហាញការសាទរយ៉ាងខ្លាំងដល់ជ័យជម្នះដ៏អស្ចារ្យរបស់កងទ័ពអ៊ុយក្រែន ដែល វាយដណ្ដើមបានទឹកដីពីកងទ័ពរុស្ស៉ីជាង ៨,៨០០គីឡូម៉ែត្រក្រឡា ត្រឡប់មកវិញ។ ក៏ប៉ុន្តែ នៅពីក្រោយការញញឹមបិទមាត់មិនជិតនេះ វាក៏មានបង្កប់នូវក្ដីបារម្ភ ផងដែរ នោះគឺជ័យជម្នះរបស់អ៊ុយក្រែននៅលើសមរភូមិសង្រ្គាមអាចនឹងក្លាយជាការធ្វើតេស្ដលើទំនាក់ទំនង ក៏ដូចជានឹងបង្កភាពតានតឹងថ្មីមួយជាមួយ សហរដ្ឋអាមេរិក។


ជ័យជម្នះខាងលើរបស់អ៊ុយក្រែន មិនមែនមានន័យថាស្ថានការណ៍សង្រ្គាមផ្អៀងមករកអ៊ុយក្រែនទាំងស្រុងនោះទេ។ ដ្បិតបច្ចុប្បន្ន រុស្ស៉ីនៅតែបន្តគ្រប់​គ្រងទឹកដី អ៊ុយក្រែនមួយភាគធំ ក្នុងនោះរួមមានទាំងតំបន់គ្រីមៀ ដែលទីក្រុងមូស្គូ បានក្រសោបយកកាលពីឆ្នាំ២០១៤។ ជាមួយការផ្ដល់លុយ ព័ត៌មានសម្ងាត់ និងអាវុធពី សហរដ្ឋអាមេរិក ព្រមទាំងសម្ព័ន្ធមិត្តលោកខាងលិច វាបានជួយពង្រឹងការតស៊ូរបស់អ៊ុយក្រែន និងជួយឱ្យទីក្រុងកៀវ​អាចបង្កការខូចខាតធ្ងន់ធ្ងរដល់កងទ័ពរុស្ស៉ី។ អ៊ុយក្រែន ក៏បានបង្ហាញដែរថាខ្លួនមានសមត្ថភាពប្រើប្រាស់​ជំនួយទាំងនេះយ៉ាងមានប្រសិទ្ធិភាព រហូតដល់អាចរំដោះបានទឹកដីយ៉ាងសម្បើមមកវិញ ខណៈ ជោគជ័យនេះត្រូវបានក្រុមអ្នកជំនាញមើលឃើញថានឹងលើកទឹកចិត្ត​ឱ្យលោកខាងលិចបន្តផ្ដល់ការគាំទ្រដល់អ៊ុយក្រែន ដើម្បីឆ្លងកាត់រដូវរងាដ៏គ្រោះថ្នាក់ដែល កាន់ខិតជិតចូលមកដល់។


មានមនុស្សតិចតួចណាស់ដែលគិតថាសហរដ្ឋអាមេរិកកំពុងជួយអ៊ុយក្រែនជាមួយចិត្តសប្បុរស ដោយប្រើលុយដែលប្រជាជនអាមេរិកបានបង់ពន្ធដើម្បីជួយ អ៊ុយក្រែន។ ក្រៅតែពីជួយអ៊ុយក្រែនប្រយុទ្ធតស៊ូទាមទារយកឯករាជ្យភាព បូរណភាពទឹកដី និងប្រជាធិបតេយ្យ សហដ្ឋអាមេរិកបាន និងកំពុងប្រើអ៊ុយក្រែន កាច់បំបាក់យោធារុស្ស៉ីឱ្យធ្លាក់ចុះទន់ខ្សោយ រហូតដល់កម្រិតមួយដែលលែងអាចឈ្លានពានលើបណ្ដាប្រទេសដទៃទៀតនៅអឺរ៉ុប និងជាសារកំញើញមួយផ្ញើទៅ ចិន កុំឱ្យយកគំរូតាមរុស្ស៉ីដែរ។


សហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ុយក្រែនមានកម្រិតនៃអំណាចខុសគ្នា និងផលប្រយោជន៍ជាតិខុសគ្នា បើទោះជាពួកគេមាន «សត្រូវរួមក៏ដោយ»។ បានន័យថាទោះជាចង់ ឱ្យអ៊ុយក្រែនឈ្នះក៏ពិតមែន តែក៏ត្រូវនៅក្រោមក្របខណ្ឌនៃប្រយោជន៍របស់សហរដ្ឋអាមេរិកដែរ ឬមិនអាចដើរហួរព្រំដែនដែលបានកំណត់នោះទេ។ ជ័យជម្នះ របស់កងទ័ពអ៊ុយក្រែន នៅតំបន់ខាកៀវ ច្បាស់ណាស់ថាកំពុងជំរុញលើកទឹកចិត្ត និងធ្វើឱ្យអ៊ុយក្រែនកំណត់គោលកាន់តែច្បាស់ ដូចជាការរំដោះទឹកដីទាំងអស់ មកវិញ រួមមានទាំងតំបន់គ្រីមៀផងដែរដែលលោក ហ្សេលេនស្គី បានសន្យាថានឹងដណ្ដើមយកពីរុស្ស៉ីមកវិញ ការស្ដារប្រទេសឡើងវិញ និងការកាត់ទោស ឧក្រិដ្ឋជនសង្រ្គាម ដែលទីក្រុងកៀវចង់សំដៅលើលោក ពូទីន និងមន្ត្រីយោធាជាន់ខ្ពស់មួយចំនួនរបស់លោក។


គោលដៅរបស់លោក ហ្សេលេនស្គី គឺជារឿងត្រឹមត្រូវ ព្រោះចង់បានទឹកដីរបស់ខ្លួនមកវិញ និងរកយុត្តិធម៌ឱ្យប្រទេសជាតិរបស់ខ្លួនតែប៉ុណ្ណោះ។ ក៏ប៉ុន្តែ រដ្ឋបាល ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក ចូ បៃដិននៅតែមានការប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះគោលដៅជាយុទ្ធសាស្ត្រដែលខ្លួនចង់បាននៅក្នុងសង្រ្គាមអ៊ុយក្រែន ឬអាចនិយាយបាន ថាលោក បៃដិន បានកំណត់រួចទៅហើយថាតើអ៊ុយក្រែនត្រូវដើរដល់ចំណុចណា? ដូចដែលលោក បៃដិន ផ្ទាល់បានអះអាងជាច្រើនលើកថាគោលដៅចម្បង របស់សហរដ្ឋអាមេរិក នោះគឺបញ្ចៀសសង្រ្គាមដោយផ្ទាល់ជាមួយរុស្ស៉ី ដើម្បីកុំឱ្យផ្ទុះសង្រ្គាមនុយក្លេអ៊ែរ ឬសង្រ្គាមលោកលើកទី៣។ ក្រុមមន្ត្រីអាមេរិកនៃរដ្ឋបាល លោក បៃដិន មានការព្រួយបារម្ភថាប្រសិនបើអ៊ុយក្រែនមានទំនុកចិត្តខ្ពស់ហួសហេតុពេក ឬក៏ពង្រីកខ្លួននៅក្នុងសង្រ្គាមហួសដែនកំណត់ នោះវាអាចនឹងធ្វើឱ្យ អ៊ុយក្រែនធ្លាក់ចូលក្នុងស្ថានភាពជាប់គាំងដ៏ធ្ងន់ធ្ងរមួយរើខ្លួនមិនរួច ហើយដែលនឹងមានតែស្រូបទាញយកធនធានពីសហរដ្ឋអាមេរិកយ៉ាងលើសលប់ ខណៈ ទីក្រុង វ៉ាស៊ីនតោនកំពុងត្រូវការធនធានយ៉ាងសម្បើម ដើម្បីផ្ដោតលើចិន។


លើសពីនេះទៅទៀត អ្វីដែលលោក បៃដិន បារម្ភជាងគេបំផុតនោះគឺលោក ពូទីន អាចនឹងកាន់តែបង្កសង្រ្គាមរឹតតែធំ ឬក៏អាចប្រើអាវុធនុយក្លេអ៊ែរតាក់ទិកតែម្ដង ដើម្បីបញ្ចៀសការដួលរលំនៃយោធារបស់លោក និងការបាត់បង់តំបន់គ្រីមៀ ដែលនេះអាចនឹងអូសឱ្យសហរដ្ឋអាមេរិកត្រូវលូកដៃដោយផ្ទាល់ក្នុងសង្រ្គាម។ នៅ ក្នុងសង្រ្គាម ស្ថានការណ៍ប្រែប្រួលអាចនឹងកើតឡើងគ្រប់ពេលវេលា ដូចដែលសហរដ្ឋអាមេរិកធ្លាប់បានឆ្លងកាត់នៅពេលដែលទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនព្យាយាមរំដោះ ឧបទ្វីបកូរ៉េទាំងមូលនៅចុងឆ្នាំ១៩៥០។ តែក្នុងពេលជាមួយគ្នាសហរដ្ឋអាមេរិក ក៏ប្រថុយធ្លាក់ចូលគ្រោះថ្នាក់ក្នុងសង្រ្គាមដោយផ្ទាល់ជាមួយចិនដែរ។ ដូច្នេះលោក បៃដិន នឹងពិចារណាយ៉ាងល្អិតល្អន់ថាតើគោលដៅណាមួយនៅក្នុងសង្រ្គាមអ៊ុយក្រែនដែលខ្លួនចង់បាន និងចាំបាច់បំផុត។


អ៊ុយក្រែនមួយដែលមានឯករាជ្យខាងសេដ្ឋកិច្ច នយោបាយ និងមានយោធាអាចការពារខ្លួនឯង គឺជាអ្វីដែលសហរដ្ឋអាមេរិកចង់បាន តែវាជាសុបិនអាក្រក់របស់រុស្ស៉ី ហើយនេះក៏ជាមូលហេតុមួយដែលជំរុញឱ្យលោក ពូទីន បង្កសង្រ្គាមដូចសព្វថ្ងៃនេះដែរ។ សម្រាប់រដ្ឋបាលលោក បៃដិន រឿងដំបូងដៃដែលអាមេរិកត្រូវជួយអ៊ុយក្រែន គឺបណ្ដេញកងទ័ពរុស្ស៉ីឱ្យចូលទៅក្នុងទឹកដីរបស់ខ្លួនវិញ ពោលគឺត្រឡប់ទៅរកស្ថានភាពមុនសង្រ្គាមផ្ទុះឡើងនៅថ្ងៃទី២៤ ខែកុម្ភៈ។ រីឯការទាមទារ ឬការព្យាយាមចង់ វាយរំដោះយកតំបន់គ្រីមៀត្រឡប់មកវិញ ឬក៏ចង់នាំលោក ពូទីន និងមនុស្សរបស់លោកឡើងតុលាការកាត់ទោស មិនស្ថិតនៅក្នុងការយល់ឃើញរបស់លោក បៃដិន ឡើយ។


មកទល់នឹងពេលនេះ ការជជែកដេញពីការបញ្ចប់សង្រ្គាមមិនមែនជារឿងបន្ទាន់នោះទេ ហើយនៅប៉ុន្មានខែខាងមុខ គេអាចនឹងបានឃើញការជជែកដ៏តានតឹងមួយ រវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ុយក្រែនជុំវិញថា «តើទីក្រុងកៀវ ត្រូវចរចាស្វែងរកសន្តិភាពជាមួយទីក្រុងមូស្គូយ៉ាងដូចម្ដេច ឬត្រូវដើរទៅមុខត្រឹមចំណុចណា?» ហើយ វាអាចនឹងមានដែរការជជែកនៅក្នុងទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនថា «តើត្រូវព្យាយាមរបៀបណាដើម្បីរារាំងលោក ហ្សេលេនស្គី ប្រសិនបើលោកចង់ដើរហួសពីអ្វីដែលលោក បៃដិន យល់ថាល្អគ្រប់គ្រាន់»។


តាមពិតទៅ វាមិនមែនជាលើកទីមួយនោះទេ ដែលសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកមានការខកចិត្តនៅទីបំផុតទៅ។ អតីតប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក អាយសិនហូវវឺ (Dwight Eisenhower) ធ្លាប់បានបង្ខំឱ្យអតីតមេដឹកនាំកូរ៉េខាងត្បូង លោក ស៊ីងម៉ាន់ រី (Syngman Rhee) ទទួលយកសន្តិភាព និងការបំបែកប្រទេសកូរ៉េជា២។ ក្នុង ឆ្នាំ១៩៩០ ទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន បានបង្ខំឱ្យចលនាឧទ្ទាមខុនត្រាស (contras) ក្នុងប្រទេសនីការ៉ាហ្កាដែលខ្លួនទំនុកបម្រុង ទទួលយកកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពមួយដែល ធ្វើឱ្យចលនានេះត្រូវរំសាយអាវុធ ខណៈសត្រូវរបស់ពួកគេ និងជាចលនាស៊ូប្រឆាំងសហរដ្ឋអាមេរិក សាន់ឌីនីស្ដា (Sandinista) ដណ្ដើមអំណាចឡើងគ្រប់គ្រង រដ្ឋាភិបាល និងយោធានីការ៉ាហ្កាទៅវិញ។


បច្ចុប្បន្ន អ៊ុយក្រែន កំពុងតស៊ូប្រយុទ្ធដើម្បីសេរីភាព ឯករាជ្យ បូរណភាពទឹកដីរបស់ខ្លួនប្រឆាំងនឹងការឈ្លានពានរបស់រុស្ស៉ី។ ប៉ុន្តែ នេះមិនមែនមានន័យថាអ៊ុយក្រែន នឹងទទួលបានអ្វីៗគ្រប់យ៉ាង ដែលខ្លួនស័ក្តិសមនឹងទទួលបាននោះទេ៕ ដោយៈ Fresh News


សម្ដេចតេជោ ហ៊ុន សែន អនុញាតឱ្យនាយកអង្គការកម្មសិទ្ធិបញ្ញាពិភពលោក ចូលជួបសម្តែងការគួរសម និងពិភាក្សាការងារ


សម្ដេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រី នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បានអនុញាតឱ្យឯកឧត្តម Daren Tang នាយកអង្គការកម្មសិទ្ធិបញ្ញាពិភពលោក ចូលជួបសម្តែងការគួរសម និងពិភាក្សាការងារ នៅវិមានសន្តិភាព រាជធានីភ្នំពេញ នាព្រឹកថ្ងៃទី១៦ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២២។


ឯកឧត្តម Daren Tang បានជម្រាបជូនសម្ដេចតេជោថា ឯកឧត្តម បានមកកម្ពុជាជាច្រើនដងហើយ ហើយសព្វដងដែលឯកឧត្តម បានមកដល់កម្ពុជា គឺឃើញកម្ពុជា មានការអភិវឌ្ឍយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ ឯកឧត្តមសូមសម្ដែងនូវការគោរពនិងអបអរសាទរ ជូនចំពោះសម្ដេចតេជោនិងប្រជាជនកម្ពុជា ។


ឯកឧត្តមក៏បានគោរពជម្រាបជូនសម្ដេចតេជោបន្ថែមថា អង្គការកម្មសិទ្ធិបញ្ញាពិភពលោក កាលពីដើមឡើយ គឺជាអង្គការបច្ចេកទេស ប៉ុន្តែនាពេលនេះ អង្គការនេះ កំពុងប្រែក្លាយខ្លួនទៅជាអង្គការអភិវឌ្ឍន៍ គាំទ្រគម្រោងការអភិវឌ្ឍរបស់ប្រទេសដែលកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ហើយដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់ឯកឧត្តម មកកាន់ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា នៅពេលនេះ គឺដើម្បីចូលរួមកិច្ចប្រជុំរដ្ឋមន្ត្រីអាស៊ានផង និងដើម្បីស្វែងយល់ និងស្វែងរក វិធីជួយគាំទ្រដល់កម្ពុជាផង ។ 


ជាការឆ្លើយតប សម្ដេចតេជោ ហ៊ុន សែន បានស្នើសុំឲ្យអង្គការកម្មសិទ្ធិបញ្ញាពិភពលោក ជួយដល់កម្ពុជា ក្នុងការចុះបញ្ជីដំណាំភូមិសាស្ត្ររបស់កម្ពុជា ហើយក៏បានជម្រាបជូនឯកឧត្តម Daren Tang និងប្រតិភូ អំពីការកត់សម្គាល់របស់សម្ដេច រួមមាន៖ ពាណិជ្ជកម្មរវាងប្រទេសនៅក្នុងតំបន់ មានការកើនឡើងនៅក្នុងអំឡុងពេលមានកូវីដ19 នោះសបញ្ជាក់ឲ្យឃើញថា AFTA ចាប់ផ្ដើមដំណើរការសកម្មនៅពេលដែលមានជំងឺកូវីដ19។ ជាឧទាហរណ៍ពាណិជ្ជកម្មរវាងកម្ពុជា-វៀតណាម, កម្ពុជា-ថៃ និងកម្ពុជា-ឡាវ មានការកើនឡើងគួរឲ្យកត់សម្គាល់។ កំណត់សម្គាល់មួយទៀត គឺសង្គ្រាមនៅប្រទេសអ៊ុយក្រែន គឺជារឿងមួយ ប៉ុន្តែការដាក់ទណ្ឌកម្មហួសហេតុពេក នាំទៅដល់វិបត្តិ ដែលមិនត្រឹមតែនៅអឺរ៉ុបទេ ប៉ុន្តែវិបត្តិជាពិសេស គឺវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច រីករាលដាលដល់ប្រទេសដទៃទៀត នៅក្រៅទ្វីបអឺរ៉ុប ក្នុងនោះ រួមមានទាំងកម្ពុជាផងដែរ ៕

សម្ដេចនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន អនុញ្ញាតឱ្យអតីតប្រធានទីភ្នាក់ងារ JICA ចូលជួបសម្តែងការគួរសម និងពិភាក្សាការងារ



សម្ដេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រី នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បានអនុញ្ញាតឱ្យ ឯកឧត្តម KITAOKA Shinichi អតីតប្រធានទីភ្នាក់ងារសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិជប៉ុន (JICA) ចូលជួបសម្ដែងការគួរសម និងពិភាក្សាការងារ នៅវិមានសន្តិភាព រាជធានីភ្នំពេញ នាព្រឹកថ្ងៃទី១៦ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២២។



ឯកឧត្តម KITAOKA បានគោរពសម្ដែងនូវការដឹងគុណ និងថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅជាទីបំផុតជូនសម្ដេចតេជោ ដែលបានផ្ញើសាររំលែកមរណៈទុក្ខរបស់ឯកឧត្តម Shinzo Abe

។ ឯកឧត្តម KITAOKA មានប្រសាសន៍បន្តថា កម្ពុជា ជាដៃគូយ៉ាងសំខាន់របស់ជប៉ុន ។ ប្រទេសទាំងពីរ មានកិច្ចសហប្រតិបត្តិការច្រើន ហើយឈរលើមូលដ្ឋានការយល់គ្នាទៅវិញទៅមក លទ្ធភាពល្អ និងជាពិសេស ប្រសិទ្ធភាពការងាររបស់រដ្ឋាភិបាលទាំងពីរ ធ្វើឲ្យគេសហប្រតិបត្តិការរវាងប្រទេសទាំងពីរ ទទួលបានជោគជ័យ។


ឯកឧត្តម KITAOKA បានឆ្លៀតឱកាសនោះ សំដែងនូវការគោរព និងវាយតម្លៃខ្ពស់ ចំពោះការដឹកនាំជាប្រធានអាស៊ាន របស់សម្ដេចតេជោ ជាពិសេស ចំពោះវិធានការនៅប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ។


ជាការឆ្លើយតប សម្ដេចតេជោ ហ៊ុន សែន បានជម្រាបជូនឯកឧត្តម KITAOKA ថា ឯកឧត្តម អាបេ ជាអ្នកមានគុណសម្រាប់យើង និងប្រទេសទាំងពីរ។ ឯកឧត្តម អាបេ បានបន្សល់ទុកនូវសមិទ្ធផលយ៉ាងច្រើននៅកម្ពុជា ក្នុងនោះរួមទាំងស្ពានគីហ្សូណា ស្ពានអ្នកលឿង ផ្លូវជាតិលេខ១ ផ្លូវជាតិលេខ៥ ។ ក្រៅពីជួយកម្ពុជា តាមរយៈជំនួយរដ្ឋាភិបាល ឯកឧត្តម  អាបេ ក៏បានជួយកម្ពុជា តាមរយៈការកសាងសាលារៀនឲ្យកម្ពុជា តាមរយៈសមាគមសភាជប៉ុនផងដែរ ។


សម្ដេចតេជោ នាយករដ្ឋមន្ត្រី បានបន្ថែមថា ឯកឧត្តម អាបេ តែងតែយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់ ចំពោះការងារតំបន់ ក៏ដូចជាការងារមនុស្សធម៌ផងដែរ។ ឯកឧត្តម អាបេ តែងតែឆ្លៀតប្រជុំជប៉ុន-មេគង្គ យ៉ាងទៀងទាត់ ទោះមានការមមារញឹកយ៉ាងណាក៏ដោយ ហើយរាល់ពេលក្នុងកិច្ចប្រជុំ ឯកឧត្តម អាបេ តែងតែលើកឡើងអំពីការសុំការគាំទ្រលើបញ្ហាការចាប់ជំរិតជនជាតិជប៉ុន ដោយប្រទេសកូរ៉េខាងជើង។


សម្ដេចបានមានប្រសាសន៍បន្ថែមថា ការចាកចេញរបស់ឯកឧត្តម អាបេ គឺជាការបាត់បង់មិត្តភក្កិម្នាក់ ដែលធ្លាប់ជួយកម្ពុជា ក្នុងគ្រាលំបាក ៕

សុន្ទរកថាសម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន ថ្លែងក្នុងពិធីបើកពិព័រណ៍ចិន-អាស៊ាន លើកទី១៩ ក្នុងទីក្រុងណាននីង ប្រទេសចិន

 (ភ្នំពេញ)៖ នៅព្រឹកថ្ងៃសុក្រ ទី១៦ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២២នេះ សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា និងជាប្រធានអាស៊ាន បានអញ្ជើញថ្លែងសុន្ទរកថាក្នុងពិធីបើក ពិព័រណ៍ចិន-អាស៊ាន លើកទី១៩ តាមប្រព័ន្ធវិដេអូ។


ពិព័រណ៍ចិន-អាស៊ាន ត្រូវបានប្រារព្ធធ្វើឡើងនៅនីទីក្រុងណាននីង ប្រទេសចិន។ ពិព័រណ៍ចិន-អាស៊ាន គឺជាវេទិកាដ៏មានសារៈសំខាន់ក្នុងការផ្សព្វផ្សាយផលិតផលរវាងចិន និងអាស៊ាន ហើយក៏ជាឱកាសក្នុងការជំរុញការធ្វើពាណិជ្ជកម្ម និងធុរកិច្ចរវាងចិន និងអាស៊ានផងដែរ។


ពិព័រណ៍ចិន-អាស៊ានលើកទី១៩នេះ ត្រូវបានប្រារព្ធធ្វើឡើងក្រោមប្រធានបទ «ការចែករំលែកកាលានុវត្តភាពថ្មី ដែលទទួលបានពីភាពជាដៃគូសេដ្ឋកិច្ចគ្រប់ជ្រុងជ្រោយតំបន់ (អាសិប) ដើម្បីស្ថាបនាតំបន់ពាណិជ្ជកម្មសេរីចិន-អាស៊ាន ទម្រង់ថ្មី ៣.០»។


ក្នុងសុន្ទរកថាថ្លែងបើកពិព័រណ៍នេះ សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន បានគូសរំលេចថា កិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ចអាស៊ាន និងចិន សម្រេចបាននូវសមិទ្ធផលប្រកបដោយផ្លែផ្កាជាច្រើន ចាប់តាំងពីការចុះហត្ថលេខាលើក្របខណ្ឌ កិច្ចព្រមព្រៀងស្តីពីកិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ចគ្រប់ជ្រុងជ្រោយរវាងអាស៊ាន និងចិន ក្នុងឆ្នាំ២០០២ និងការចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្ម និងវិនិយោគនានា។


ខាងក្រោមគឺជាសុន្ទរកថារបស់សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន៖


Thursday, September 15, 2022

វិភាគអន្តរជាតិ៖ ចិន រុស្ស៉ី និងកូរ៉េខាងជើង, បក្សសម្ព័ន្ធត្រីភាគី?


(វ៉ាស៊ីនតោន)៖ នៅក្នុងសប្ដាហ៍នេះ ប្រធានាធិបតីចិន លោក ស៊ី ជិនពីងនឹងត្រូវជួបជាមួយប្រធានាធិបតីរុស្ស៉ី លោក វ្ល៉ាឌីមៀ ពូទីន នាឱកាសដែលមេដឹកនាំ នៃប្រទេសទាំង២ ចូលរួមក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលនៃអង្គការកិច្ចសហប្រតិបត្តិការសៀងហៃ (SCO) រៀបចំឡើងនៅក្នុងប្រទេសអ៊ូសបេគីស្ថាន។ ដំណើរទស្សនកិច្ច នៅអ៊ូសបេគីស្ថាន និងកាហ្សាក់ស្ថាននឹងក្លាយជាដំណើរទស្សនកិច្ចក្រៅប្រទេសលើកដំបូងបំផុតរបស់លោក ស៊ី ជិនពីង ក្នុងរយៈពេលជាង ២ឆ្នាំកន្លះមកនេះ ចាប់តាំងពីការឆ្លងរាតត្បាតជំងឺកូវីដ១៩មក។


មិនតែប៉ុណ្ណោះ វាក៏នឹងក្លាយជាឱកាសមួយផងដែរដើម្បីឱ្យលោក ស៊ី ជិនពីង ជួបមុខលោក ពូទីន ដោយផ្ទាល់ជាលើកដំបូង ចាប់តាំងពីមេដឹកនាំទាំង២ បាន ប្រកាសពី «ទំនាក់ទំនងគ្មានព្រំដែន» រវាងរុស្ស៉ី និងចិន តែប៉ុន្មានថ្ងៃប៉ុណ្ណោះមុននឹងរុស្ស៉ីលើកទ័ពចូលឈ្លានពានអ៊ុយក្រែន។ ក៏ប៉ុន្តែ ខណៈការផ្តោតបង្វែរទៅលើ ប្រតិកម្មរបស់ចិនចំពោះសង្រ្គាមនៅអ៊ុយក្រែន និងទំនាក់ទំនងរវាងទីក្រុងប៉េកាំង និងទីក្រុងមូស្គូ កូរ៉េខាងជើងឯណេះវិញបានចា ប់យកឱកាសពង្រឹងទំនាក់ទំនង កាន់ស្អិតល្មួតជាមួយចិន និងរុស្ស៉ី ខណៈទីក្រុងព្យុងយ៉ាងបានផាត់ចោលកិច្ចចរចាជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិកពាក់ព័ន្ធនឹងកម្មវិធីអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ។


កាលពីថ្ងៃទី១៥ ខែសីហាកន្លងទៅ មេដឹកនាំកូរ៉េខាងជើង លោក គីម ជុងអ៊ុន បានផ្ញើសារមួយទៅកាន់លោក ពូទីន នាឱកាសនានៃការប្រារព្ធខួបចុះចាញ់របស់ ជប៉ុនក្នុងសង្រ្គាមលោកលើកទី២ ហើយដែលនៅក្នុងសារនេះ លោក គីម បានគូសបញ្ជាក់ពីការរីកចម្រើននៃ «កិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាយុទ្ធសាស្ត្រ និងតាក់ទិក ការគាំទ្រ និងសាមគ្គីភាពរវាងប្រទេសទាំង២»។ ២សប្ដាហ៍មុននេះ ពោលគឺកាលពីថ្ងៃទី១ ខែសីហា នាពេលដែលចិនប្រារព្ធខួបបង្កើតកងទ័ពរំដោះប្រជាជនចិន PLA រដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិកូរ៉េខាងជើង លោក រី យ៉ុង ហ្គីល (Ri Yong Gil) ក៏បានផ្ញើសារមួយទៅកាន់សមភាគីចិនរបស់លោក គឺលោក វ៉ី ហ្វឹងហេ (Wei Fenghe) ដែរ។


បើតាមប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរដ្ឋកូរ៉េខាងជើង សាររបស់លោក រី យ៉ុង ហ្គីល បានបញ្ជាក់ថាកងទ័ពប្រជាជនកូរ៉េខាងជើងនឹងបន្តធ្វើកិច្ចសម្របសម្រួលយ៉ាងជិតស្និទ្ធនូវ ប្រតិបត្តិការជាយុទ្ធសាស្ត្រ និងតាក់ទិកជាមួយយោធាចិន។ ពាក្យពេចន៍នៅក្នុងសារទាំង ២ខាងលើ បានបង្ហាញពីចំណុចរបត់ថ្មីមួយនៃទំនាក់ទំនងរវាង កូរ៉េខាងជើង ជាមួយចិន និងរុស្ស៉ី។ ពីព្រោះថានេះគឺជាលើកដំបូងបំផុតដែលកូរ៉េខាងជើងបានប្រើពាក្យ «យុទ្ធសាស្ត្រ និងតាក់ទិក» ដើម្បីពិព៌ណនាពីទំនាក់ទំនង ជាមួយមូស្គូផង និងប៉េកាំងផង។ ក្រុមមន្ត្រីលោកខាងលិច រួមទាំងសហរដ្ឋអាមេរិកបានបង្ហាញក្ដីបារម្ភជាខ្លាំង នៅក្រោយលោក ស៊ី ជិនពីង កាលពីខែកុម្ភៈ កន្លងទៅ បានប្រកាសពី «ទំនាក់ទំនងគ្មានព្រំដែន» រវាងចិន និងរុស្ស៉ី។ ព្រួយបារម្ភ គឺដោយសារតែការប្រកាសបែបនេះវាជាសញ្ញាបញ្ជាក់ពីការផ្លាស់ប្ដូរទិដ្ឋភាព ភូមិសាស្ត្រនយោបាយមួយដែលបង្ហាញថាចិន និងរុស្ស៉ីកាន់តែមានបំណងរួមដៃគ្នា «បង្កើតសម្ព័ន្ធភាពផ្លូវការ» ប្រឆាំងសហរដ្ឋអាមេរិកដែលចិនមើលឃើញថា កំពុងថមថយឥទ្ធិពលក្នុងតំបន់អាស៊ី។


ឃើញចិន និងរុស្ស៉ីកាន់ខិតជិតគ្នា លោក គីម ជុងអ៊ុន ក៏មិនអាចនៅស្ងៀមបានដែរ ដោយលោកបានចាប់យកឱកាសពង្រឹងទំនាក់ទំនងជាមួយចិន និងរុស្ស៉ីដែល មានទំនាក់ទំនងល្អជាមួយកូរ៉េខាងជើងស្រាប់ទៅហើយនោះ តាមរយៈការចេញមុខថ្កោលទោស និងបង្កើនវោហាសាស្ត្រប្រឆាំងនឹងសហរដ្ឋអាមេរិក ក៏ដូចជា បង្ហាញការគាំទ្រចិន រួមទាំងរុស្ស៉ីត្រង់ៗតែម្ដង។ តាំងតែពីដើមមក កូរ៉េខាងជើងមិនដែលនិយាយឱ្យច្បាស់ៗជុំវិញលទ្ធភាពនៃការរំសាយអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ នោះទេ។ ប៉ុន្តែ កាលពីថ្ងៃទី៨ ខែកញ្ញាកន្លងទៅនេះ លោក គីម ជុងអ៊ុន បានប្រកាសជាសាធារណៈថាកូរ៉េខាងជើងនឹងមិនបោះបង់ចោលអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ ជាដាច់ខាត ហើយក៏លែងមានទៀតដែរកិច្ចចរចាស្ដីពីការរំសាយអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ។ បន្ថែមពីលើនេះ លោក គីម បានដាក់ចេញច្បាប់ថ្មីមួយដែលនឹងអនុញ្ញាតឱ្យ កូរ៉េខាងជើងបើកការវាយប្រហារដោយប្រើអាវុធនុយក្លេអ៊ែរបង្ការជាមុន ប្រសិនបើរបបដឹកនាំលោក គីម មានអារម្មណ៍ថារងការគំរាមកំហែង។


តាមរយៈច្បាប់ថ្មីនេះ គេអាចឃើញយ៉ាងច្បាស់ថាកូរ៉េខាងជើងបានបោះបង់ចោលក្ដីសង្ឃឹមដែលនៅសេសសល់បន្តិចបន្តួច ក្នុងការស្ដារទំនាក់ទំនងឡើងវិញ ជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក។ ការវិវត្តន៍ថ្មីនេះកើតមានឡើងតែប៉ុន្មានខែប៉ុណ្ណោះ បន្ទាប់ពីកូរ៉េខាងជើងបានបង្ហាញការគំាទ្រដល់ចិន និងរុស្ស៉ី ក្នុងពេលដែលប្រទេស ទាំង២នេះមានភាពតានតឹងខ្លាំងជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក។ កូរ៉េខាងជើង គឺជាប្រទេសមួយក្នុងចំណោម៥ ដែលបានបោះឆ្នោតជំទាស់ទៅនឹងការថ្កោលទោស ការឈ្លានពានរបស់រុស្ស៉ីលើអ៊ុយក្រែន នៅឯអង្គការសហប្រជាជាតិ ហើយខណៈប្រទេសជាច្រើនជ្រើសរើសបោះឆ្នោតអនុបវាទ កូរ៉េខាងជើងវិញកាន់តែបង្ហាញ ជំហរឈរនៅខាងរុស្ស៉ី រហូតដល់ប្រកាសទទួលស្គាល់តំបន់ផ្ដាច់ខ្លួន ២នៅភាគខាងកើតអ៊ុយក្រែនជារដ្ឋឯករាជ្យ កាលពីខែកក្កដាកន្លងទៅនេះ។


ដោយឡែក នៅពេលចិន និងសហរដ្ឋអាមេរិកមានភាពតានតឹងនឹងគ្នាយ៉ាងខ្លាំង ដោយសារដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់ប្រធានសភាតំណាងរាស្ត្រអាមេរិក លោកស្រី ណាន់ស៊ី ផេឡូស៊ី នៅកោះតៃវ៉ាន់កាលពីខែសីហាកន្លងទៅ កូរ៉េខាងជើង បានចេញមុខគាំទ្រចិន និងថ្កោលទោសសហរដ្ឋអាមេរិកយ៉ាងខ្លាំង។ ជាការឆ្លើយតបទៅ វិញ ចិន និងរុស្ស៉ី បានបោះឆ្នោតបិទខ្ទប់ដំណោះស្រាយដាក់ទណ្ឌកម្មប្រឆាំងនឹងកូរ៉េខាងជើង នៅឯក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិជុំវិញ ការធ្វើតេស្ដមីស៊ីលជាបន្តបន្ទាប់របស់ទីក្រុងព្យុងយ៉ាងកាលពីប៉ុន្មានខែមុននេះ ព្រមទាំងអំពាវនាវឱ្យដកទណ្ឌកម្មមួយចំនួនពីទីក្រុងព្យុងយ៉ាង និងសន្យាពង្រឹង កិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ច និងសន្តិសុខ ជាមួយកូរ៉េខាងជើងទៀតផង។ សម្រាប់ភាគីចិន លោក ស៊ី ជិនពីងបានសន្យាថាទីក្រុងប៉េកាំងនឹងអភិវឌ្ឍ ទំនាក់ទំនងមិត្តភាព និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងចិន និងកូរ៉េខាងជើង នៅក្រោម «ស្ថានភាពថ្មីមួយ»។ រីឯលោក ពូទីនវិញ បានឆ្លើយតបនៅក្នុងសារមួយផ្ញើ ទៅកាន់លោក គីម ជុងអ៊ុន កាលពីថ្ងៃទី១៥ ខែសីហាថាលោកបានត្រៀមខ្លួនជាស្រេច ក្នុងការពង្រីកទំនាក់ទំនងគ្រប់ជ្រុងជោយ និងទ្វេភាគីប្រកបដោយ លក្ខណៈស្ថាបនា។


សម្រាប់ទីក្រុងព្យុងយ៉ាង ការពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយចិន និងរុស្ស៉ី គឺអាចនឹងទទួលបានមកវិញនូវការតបស្នងភ្លាមៗ និងផលប្រយោជន៍ដែលខ្លួន ត្រូវការជាចាំបាច់ពីប្រទេសទាំង២ ក្នុងនោះរួមមានការផ្គត់ផ្គង់ចំណីអាហារ ឥន្ធនៈ ឬក៏វ៉ាក់សាំងបង្ការកូវីដ១៩ និងខ្នងបង្អែកដែលអាចជួយព្យុងយ៉ាងប្រឈមមុខ ដោយពើងទ្រូងជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក។


នៅក្នុងបរិបទដែលសហរដ្ឋអាមេរិកកំពុងពង្រឹងសម្ព័ន្ធភាពរបស់ខ្លួនក្នុងតំបន់អាស៊ី ចំពោះមុខការធ្លាក់ចុះដុនដាប នៃទំនាក់ទំនងជាមួយចិន និងរុស្ស៉ី វាមិនមែនជារឿងគួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលនោះទេដែលចិន និងរុស្ស៉ី ចង់បញ្ចូលកូរ៉េខាងជើងនៅក្នុងយុទ្ធសាស្ត្ររបស់ខ្លួន ឬបង្កើត បក្សសម្ព័ន្ធមួយដើម្បីទប់ទល់ជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិកដែលជាសត្រូវរួមរបស់ពួកគេ។ អ្វីដែលគេប៉ាន់ស្មានបាននៅពេលនេះ នោះគឺបក្សសម្ព័ន្ធត្រីភាគីណាមួយ រវាងចិន រុស្ស៉ី និងកូរ៉េខាងជើង វានឹងធ្វើឱ្យមានការប្រែប្រួលយ៉ាងខ្លាំងដល់ភូមិសាស្ត្រនយោបាយនៅក្នុងតំបន់ អាស៊ី ព្រមទាំងបង្កភាពស្មុគស្មាញយ៉ាងខ្លាំងដល់ សហរដ្ឋអាមេរិក៕ ដោយៈ Fresh News


អង្គភាពព័ត៌មាន និងប្រតិកម្មរហ័សបញ្ចេញផ្សាយវីដេអូជាថ្មីបង្ហាញពីត្រកូលអ្នកនយោបាយក្បត់ជាតិ សាសនា និងព្រះមហាក្សត្រ


ត្រកូលអ្នកនយោបាយក្បត់ជាតិ គឺសំដៅទៅលើទណ្ឌិត សម រង្ស៊ី ដែលកំពុងនីរទេសខ្លួននៅក្រៅប្រទេស បន្ទាប់ពីជននេះ បានប្រព្រឹត្តនូវបទល្មើសជាច្រើន ហើយនៅយប់ថ្ងៃទី១៤ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២២ តាមរយៈបទសម្ភាសន៍ជាមួយវិទ្យុអាស៊ីសេរី ជនក្បត់ជាតិសម រង្ស៊ី បាននិយាយបំភ័ន្តប្រាស់ចាកខុសពីការពិត អំពីបញ្ហាថា តុលាការពន្យាពេលកាត់ក្តីសំណុំរឿងកាត់ទឹកដី៤ខេត្តនៅភាគឥសាន្តរបស់ប្រទេសកម្ពុជាឱ្យទៅវៀតណាម។

អង្គភាពព័ត៌មាន និងប្រតិកម្មរហ័សបានគូសបញ្ជាក់ថា « ជាតិ សាសនា ព្រះមហាក្សត្រ» គឺជាបាវចនារបស់ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា និងត្រូវចាត់ទុកជាដួងព្រលឹងរបស់ខ្មែរទាំងមូល ដែលគ្មានអ្នកណាអាចបំពានបានឡើយ។ ខណៈដែលរាជរដ្ឋាភិបាល ខិតខំលើកស្ទួយកិត្យានុភាពជាតិ ជ្រោងទង់ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា និងការពារតម្លៃព្រះមហាក្សត្រ ដើម្បីឲ្យសាកសមជាបាវនារបស់ជាតិ ប៉ុន្តែ មានត្រកូលអ្នកនយោបាយមួយទៀតបែរជាធ្វើសកម្មភាពគ្រប់បែបយ៉ាង ដើម្បីជាន់ពន្លិចកិត្យានុភាពជាតិ ខ្លួនឯង បំផ្លាញព្រះពុទ្ធសាសនា ដែលជាសាសនារបស់រដ្ឋ និងបន្ទាបបន្ថោកតម្លៃព្រះមហាក្សត្រគ្រប់ពេលវេលា។ នោះគឺអ្នកនយោបាយឈ្មោះ សម រង្ស៊ី នេះឯង។

 

វីដេអូលាតត្រដាងអំពី ត្រកូលអ្នកនយោបាយក្បត់ជាតិ សាសនា និងព្រះមហាក្សត្រ បានរៀបរាប់ថា បន្ទាប់ពីសំណុំរឿងក្បត់ជាតិជាច្រើនត្រូវបានលាតត្រដាងជាបន្តបន្ទាប់ ឥលូវនេះសំណុំរឿងក្បត់ជាតិថ្មី និងដ៍ គ្រោះថ្នាក់មួយទៀតត្រូវបានលាតត្រដាង។ សំណុំរឿងក្បត់ជាតិថ្មីនេះ ពាក់ព័ន្ធនឹងការលួចចុះហត្ថលេខា ដោយ ស្ងាត់ៗជាមួយតំណាងជនជាតិដើមភាគតិចវៀតណាម ដោយសន្យាប្រគល់ទឹកដីខេត្តចំនួន៤ នៅភូមិភាគឥសាន ទៅឲ្យជនជាតិវៀតណាមរស់នៅ។ ឯកសារសំងាត់នេះត្រូវបានចុះហត្ថលេខាតាំងពីឆ្នាំ២០១៣ នៅឯ សហរដ្ឋអាមេរិក និងត្រូវបានបែកធ្លាយតាមរយៈ facebook កាលពីថ្ងៃទី៦ ខែមីនា ឆ្នាំ២០១៨ ។ 


យោងតាមឯកសារដែលបានបែកធ្លាយ ទណ្ឌិត សម រង្ស៊ី បានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយមេដឹកនាំ ជនជាតិដើមភាគតិចវៀតណាម ឈ្មោះ កុក ស កាលពីឆ្នាំ២០១៣។ កិច្ចព្រមព្រៀងនោះបញ្ជាក់ច្បាស់ណាស់ថា ជនជាតិដើមភាគតិចដែលជាដេហ្កាវៀតណាមមានសិទ្ធិស្វ័យភាពរបស់ពួកគេ  ពោលគឺមានសិទ្ធិធ្វើ និងអនុវត្តន៍សេចក្តីសំរេចលើបញ្ហាពាក់ព័ន្ធនឹងកិច្ចការផ្ទៃក្នុង និងតំបន់របស់ពួកគេរស់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ 

មាត្រា៥នៃកិច្ចព្រមព្រៀងនេះក៍បានបញ្ជាក់ផងដែរថា ជនជាតិវៀតណាមដែលជាជនជាតិដើមភាគតិចដេហ្កា នឹងមានសិទ្ធិពេញលេញ ប្រសិនបើពួកគេចូលរួមក្នុងជីវិតនយោបាយ គឺក្នុងន័យថាបើគាំទ្រគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ។ ម្យ៉ាងវិញទៀតនៅក្នុងឃ្លីបវីដេអូដែលបែកធ្លាយទណ្ឌិត សម រង្ស៊ី ក៍បានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា នៅពេលដែលបក្ស សង្គ្រោះជាតិដឹកនាំរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ខ្លួននឹងកាត់ខេត្តរតនគីរី មណ្ឌលគីរី ក្រចេះ ស្ទឹងត្រែង ឱ្យវៀតណាម ជាជនជាតិភាគតិចដេហ្កា ដើម្បីគ្រប់គ្រងខេត្តទាំងបួននោះដោយស្វ័យភាពតែម្តង។ 

សូមគោរពអញ្ជើញទស្សនាវីដេអូ៖



សុន្ទរកថាទាំងស្រុងរបស់សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន ថ្លែងក្នុងពិធីបើកកិច្ចប្រជុំរដ្ឋមន្រ្តីថាមពលអាស៊ានលើកទី៤០ និងកិច្ចប្រជុំពាក់ព័ន្ធ និងវេទិកាធុរកិច្ចថាមពលអាស៊ានឆ្នាំ២០២២ ក្រោមមូលបត «បង្កើនល្បឿនអន្តរកាលថាមពល៖ ការស្តារសេដ្ឋកិច្ចឡើងវិញ និងកំណើនប្រកបដោយចីរភាព»

សុន្ទរកថាទាំងស្រុងរបស់សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន ថ្លែងក្នុងពិធីបើកកិច្ចប្រជុំរដ្ឋមន្រ្តីថាមពលអាស៊ានលើកទី៤០ និងកិច្ចប្រជុំពាក់ព័ន្ធ និងវេទិកាធុរកិច្ចថាមពលអាស៊ានឆ្នាំ២០២២ ក្រោមមូលបត «បង្កើនល្បឿនអន្តរកាលថាមពល៖ ការស្តារសេដ្ឋកិច្ចឡើងវិញ និងកំណើនប្រកបដោយចីរភាព» ថ្ងៃទី១៥ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២២